Vill að dómarar sýni fram á hreinan skjöld

Jón Steinar Gunnlaugsson, fyrrverandi hæstaréttardómari, segir það sæta furðu að innanríkisráðuneytið hafi hafnað tillögu um opinbera skrá um eignarhluti dómara í félögum og atvinnufyrirtækjum. Ákvörðunin gefi tilefni til tortryggni um að ekki hafi verið allt með felldu hér á landi í efnahagshruninu og vill að þeir sem hagsmuni kunni að hafa geri kröfur um að slíkar upplýsingar verði gerðar opinberar.

Þetta kemur fram í aðsendri grein Jóns Steinar í Morgunblaðinu í dag. Hann vísar til fréttar sem birtist á Vísi á laugardag þar sem innanríkisráðuneytið segir meðal annars að starfsemi félaga og fyrirtækja sé afar mismunandi og kunni að vera þess eðlis að litlar sem engar líkur séu á að til hagsmunaárekstra geti komið. Því hafi ekki verið talið rétt að birta opinberlega upplýsingar um eignarhluti dómara.

Sjálfsagt að upplýsingarnar liggi fyrir

Jón Steinar segir svar ráðuneytisins út í hött og einna líkast því að verið sé að vernda eitthvað sem ekki þoli dagsljósið. Allir sjái hversu sjálfsagt það sé að fyrir liggi opinberar upplýsingar um hagsmunatengsl dómara við félög og atvinnufyrirtæki.

„Menn verða að fá að gæta sjálfir hagsmuna sinna af því að ekki sitji í málum þeirra dómarar sem eru vanhæfir vegna tengsla sinna við sakarefni eða gagnaðila. Þeir hagsmunir taka leyndarhagsmunum dómara svo um munar,“ segir Jón Steinar.

Hann undrast það jafnframt að í nýjum lögum um dómstóla sé að finna nýmæli þar sem mælt er fyrir um að opinber skrá liggi fyrir um aukastörf dómara, en eigi þó ekki við um eignarhluti í félögum eða atvinnufyrirtækjum.

„Á undanförnum árum hafa verið kveðnir upp fjölmargir dómar, þar sem fyrirsvarsmenn fyrirtækja hafa verið dæmdir til fangelsisvistar fyrir stjórntök sín á bönkum og öðrum fyrirtækjum með dreifðri eignaraðild áður en efnahagsáföllin dundu yfir 2008. Í mörgum þessara dóma hafa birst úrlausnir sem telja verður afar hæpnar svo sem fram hefur komið með rökstuddum hætit á opinberum vettvangi. Það er margt metið sakborningum í óhag, án þess að röksemdir hafi fylgt,“ segir Jón Steinar.

Dómarar eigi að sýna fram á hreinan skjöld

Eðlilegt sé að þeir sem hafi sætt slíkri meðferð dómstóla eigi kröfu til þess að fá vitneskju um hvers kyns hugsanleg hagsmunatengsl dómara í málum þeirra við sakarefni málanna.

„Hvort dómararnir hafi ef til vill sjálfir orðið fyrir fjárhagsskaða sem rekja megi til ætlaðra mistaka við stjórn banka. Fyrrgreind frétt gefur tilefni til tortryggni um að hér hafi ekki allt verið með felldu og ættu þeir sem hagsmuni kunna að hafa að gera nú kröfur um slíkar upplýsingar. Vonandi geta dómarar sýnt fram á að þeir hafi hreinan skjöld þegar þeir kváðu upp dóma sína.“