Afslættir veittir af öryggi starfsmanna á uppgangstíma í þjóðfélaginu

Áskoranir atvinnulífsins í öryggismálum var yfirskrift forvarnaráðstefnu Vinnueftirlitsins og VÍS sem ég sat fyrir skemmstu. Þegar ég leit yfir troðfullan sal af stærri gerðinni, fylltist ég öryggiskennd og hugsaði með mér að nú væri þetta loksins að koma. Margt hefur áunnist í öryggismálum en þó virðist okkur Íslendingum enn vera of tamt að gefa afslátt af öryggisreglum, ekki síst þegar mikið liggur við. Ástæður þess eru rannsóknarefni, en mögulega hefur baráttan við óblíð náttúruöfl í landi elds og ísa mótað okkur. Hefðin í samfélaginu er að bretta upp ermar og redda hlutunum í snarhasti, hver með sínu nefi. Kapp er kostur! Þetta styðja niðurstöður rannsóknar um orsakir vinnuslysa. Þar kom fram að stjórnendur töldu helstu ástæður vinnuslysa vera þær, að starfsmenn væru að stytta sér leið, að ekki væri farið eftir settum reglum og kæruleysi.

Tölur sýna að þegar hagsveiflan er upp á við fjölgar vinnuslysum og eru ástæður meðal annars aukið kapp og fleira óþjálfað starfsfólk við störf. Fátt er fyrirtækjum dýrara en einmitt óunnir vinnudagar af völdum vinnuslysa sem hægt hefði verið að fyrirbyggja með skýrum vinnuferlum og öryggisþjálfun. Staðreyndin er nefnilega sú að slysin gera yfirleitt boð á undan sér!

Það er mikilvægt að greina hættur í umhverfinu til að fyrirbyggja óhöpp, enda hefur það keðjuverkandi áhrif ef rekstur stöðvast. Öryggismenning þarf að vera hluti af fyrirtækjamenningunni og þurfa stjórnendur að draga vagninn til að það takist. Stefnur fyrirtækja um öryggi og velferð eru nefnilega ekki settar til skrauts heldur til að tryggja öryggi starfsmanna og rekstur fyrirtækisins.

Það er bein fylgni á milli rekstrarárangurs og öryggis í vinnuumhverfi. Beinn sparnaður felst meðal annars í færri fjarvistardögum og minni kostnaði vegna miska. Óbeinn ávinningur felst í aukinni framleiðni vegna einfaldari og öruggari vinnuferla, meiri starfsánægju og minni starfsmannaveltu.

Jákvæðu fréttirnar fyrir íslenskt atvinnulíf eru þær að vaxandi vitund er meðal fyrirtækja og opinberra aðila á Íslandi um mikilvægi öryggismála. Fleiri stjórnendur hafa áttað sig á ábyrgð sinni og mikilvægi þess að fá starfsmenn til liðs við sig til að tryggja órofinn rekstur og að allir skili sér heilir heim að vinnudegi loknum.