Orð ráðherra þvert á réttindasáttmála

Skráningu í málaskrá lögreglu var breytt í byrjun desember og kærð nauðgunarbrot gegn fólki sem á við alvarlega geðsjúkdóma eða andlega fötlun að glíma eru nú sérstaklega færð til bókar. Að öðru leyti er ekki haldið miðlægt utan um kærð kynferðisbrot eða annað ofbeldi gegn fötluðu fólki sérstaklega, hvort sem fötlun þess fólks sem um ræðir er andleg eða líkamleg.

Þetta kom fram í svari Ólafar Nordal innanríkisráðherra við fyrirspurn Katrínar Júlíusdóttur, þingmanns Samfylkingarinnar, á Alþingi á mánudag þar sem spurt var um rannsóknir á kynferðisbrotum gegn fötluðu fólki.

Þar var sérstaklega spurt um hvort væri haldið miðlægt utan um kærð kynferðisbrot, meint og dæmd, gegn fötluðu fólki og hvort til greina kæmi að hefja sérstaka rannsókn á umfangi slíkra brota. Eins hvort kæmi til greina að setja saman sérstakt teymi til að halda utan um slík mál.

Í svari sínu sagði Ólöf að nákvæm skráning á öllum kynferðisbrotum gegn fötluðum yrði aldrei möguleg, meðal annars vegna þess að skilgreining á fötlun sé ekki einföld.

„Svo má líka velta því fyrir sér hvort rétt sé að skrá þetta eitthvað frekar en brot gegn öðrum hópum ef fötlun hefur ekki lagalega eða refsiréttarlega þýðingu,“ sagði Ólöf og bætti við að með þeirri hugleiðingu væri hún ekki að taka nokkra afstöðu til þess álitamáls. 

Eins að starfandi væri stýrihópur með aðkomu fjölmargra aðila sem hefur það hlutverk að undirbúa aðgerðaáætlun til fjögurra ára til að vinna gegn ofbeldi í samfélaginu. Samstarfið sé leitt af velferðarráðuneytinu og vinnunni miði vel áfram. Hún telur rétt að bíða niðurstöðu stýrihópsins til að sjá til hvaða aðgerða hann telur nauðsynlegt að grípa og í framhaldinu verði stjórnvöld að meta tillögur og hrinda þeim í framkvæmd sem líklegastar teljist til bóta.

Katrín svaraði ráðherra með þeim orðum að þó að hópurinn fatlað fólk sé gríðarlega víður og ólíkur innbyrðis þá vildi hún brýna ráðherra „til að láta ekki vandann við að skilgreina hvernig hópurinn lítur út tefja okkur eða koma í veg fyrir að við söfnum mikilvægum upplýsingum. 

Það má safna þessum upplýsingum án þess að þær séu endilega persónugreinanlegar. Ég hef trú á, og veit að ráðherrann er sammála mér um það, að upplýsingar séu grunnurinn að því að við getum ráðist í alvöru aðgerðir og tekið upplýstar ákvarðanir um framhaldið.“

Furðar sig á orðum innanríkisráðherra

Íslenska ríkið skrifaði undir samning Sameinuðu þjóðanna (SÞ) um réttindi fatlaðs fólks árið 2007 og hefur síðan unnið að því að undirbúa fullgildingu samningsins. Innleiðingarferlið hefur því nú staðið í á níunda ár en á þeim tíma hafa um 150 ríki fullgilt samninginn frá því það var fyrst mögulegt árið 2007.

Bryndís Snæbjörnsdóttir, formaður Landssamtakanna Þroskahjálpar, lýsir yfir miklum vonbrigðum og áhyggjum af því sem kom fram í ræðu innanríkisráðherra. Ástæðan er einföld. Í fyrrnefndum samningi SÞ um réttindi fatlaðs fólks er sérstaklega fjallað um að aðildarríkin skuldbindi sig til þess að safna viðeigandi upplýsingum, þar með talið tölfræði og rannsóknargögnum, sem gera þeim kleift að móta og innleiða stefnu samningsins svo með honum náist árangur, eins og þar stendur í 31. grein.

„Af svari ráðherra verður alls ekki ráðið að íslensk stjórnvöld hafi unnið markvisst að því að tryggja fötluðu fólki þá vernd sem því ber. Af svari ráðherra verður heldur ekki ráðið að þessi mál séu tekin eins alvarlega af hlutaðeigandi stjórnvöldum og eðlilegt er með tilliti til eðlis þeirra, og þeirra hagsmuna og réttinda fatlaðs fólks sem eru í húfi. Heldur ekki að þessi mál hafi verið og séu í þeim forgangi hjá ráðherra mannréttinda, lögreglu og dómsmála eins og þau ættu að vera,“ segir Bryndís.