Telja óheimilt að veita lögmannsréttindi á ný án meðmæla og prófraunar

„Við lítum svo á að áður en menn geta fengið réttindin á nýjan leik þá þurfa þeir að fá meðmæli frá Lögmannafélaginu og að þeim fengnum að standast prófraun sem er sú sama og menn þreyta í tengslum við öflun héraðsdómslögmannsréttinda,“ segir Reimar Pétursson, formaður Lögmannafélags Íslands, um það hvað koma þurfi til að mati félagsins svo einstaklingur sem sviptur hefur verið lögmannsréttindum geti fengið þau á ný.

Eins og greint hefur verið frá hefur lögfræðingurinn Atli Helgason, sem dæmdur var í 16 ára fangelsi fyrir morð árið 2001, fengið uppreist æru. Hann hefur nú lagt inn beiðni til Héraðsdóms Reykjavíkur um að fá lögmannsréttindi sín á ný en hann var sviptur þeim á sama tíma og hann fékk fangelsisdóm.

Reimar segir að Lögmannafélagið líti svo á að óheimilt sé að fallast á beiðni um að fá lögmannsréttindi aftur án meðmæla frá félaginu og prófraunar. Vísar hann í lög um lögmenn þar sem fjallað er um niðurfellingu og sviptingu réttinda og hvernig þau svo fást að nýju. Er í því samhengi meðal annars fjallað um meðmælin frá Lögmannafélaginu og umrædda prófraun.

Stenst ekki skoðun að dómstóll geti fellt niður réttindasviptingu með fyrirhafnarminni hætti í alvarlegri málum

„Þetta er í raun tvenns konar ferli. Annars vegar þetta ferli sem lýst er í lögmannalögum þar sem menn geta til dæmis verið sviptir réttindum fyrir sakir sem væru ekki endilega svo alvarlegar að þær myndu fortakslaust sæta ákæru í sakamálum. Síðan eru það réttindasviptingar sem eru ákveðnar af dómstólum í alvarlegri sakamálum. Okkur finnst sú lögskýring ekki standast skoðun að dómstóll geti fellt niður réttindasviptingu með fyrirhafnarminni hætti í alvarlegri málum, en ætti við í veigaminni málum. Slík lögskýring væri ekki til þess fallin að tryggja samræmi í löggjöfinni,“ segir Reimar.

Hann segir Lögmannafélagið líta svo á að það væri einkennilegt ef það yrði erfiðara fyrir þá sem hefðu verið sviptir réttindum fyrir veigaminni brot að fá réttindin á ný en fyrir þá sem framið hefðu alvarlegri brot.

Meðal annars litið til eðli brots og hvort að viðkomandi hafi fengið uppreist æru

Þá vísar Reimar jafnframt í almenn hegningarlög þar sem fjallað er um réttindasviptingar en þar kemur fram að sérákvæði í lögum um brottfall réttindasviptingar haldi gildi sínu. Að mati Lögmannafélagsins felst í því tilvísun í lögin um lögmenn þar sem fjallað er um hvernig réttindin fást á ný.

Aðspurður til hvaða atriða Lögmannafélagið lítur til vegna meðmæla um veitingu lögmannsréttinda segir Reimar:

„Það yrði vísast að framkvæma heildarmat á hverju máli fyrir sig. Það yrði til dæmis að líta til eðli brots, hvort að skaði hefði verið bættur, sakarkostnaður greiddur, hvort að niðurstöður dóms um réttindasviptingu hefðu verið virtar, hvort að viðkomandi hefði fengið uppreist æru og hvort hann hefði í verkum sýnt að honum sé treystandi til að sinna þeim verkefnum sem felast í starfinu.“