Tillögur að leiðréttingum fyrir fjárlög 2017

Í umræðum fyrir alþingiskosningar í október sl. setti almenningur heilbrigðismál og málefni aldraðra og öryrkja efst á forgangslistann. Kjarahópur ÖBÍ hvetur nýja þingmenn til að hafa áhrif á fjárlagagerð ríkisins fyrir árið 2017 í því skyni að bæta verulega kjör örorkulífeyrisþega. Kjör meginþorra örorkulífeyrisþega eru mjög bág, en lífeyrir almannatrygginga hefur lítið hækkað en á sama tíma hefur húsnæðis- og heilbrigðiskostnaður ítrekað hækkað.

Síðustu ár hafa árlegar hækkanir lífeyris almannatrygginga verið á bilinu 3% til 9,7%, nema fyrir árið 2010 þegar engin hækkun varð. Slíkar prósentuhækkanir á lágar tekjur þýða lágar krónutöluhækkanir. Óskertur örorkulífeyrir almannatrygginga hefur hækkað um 60 þús. kr. frá árinu 2009, en hann er í dag kr. rúmar 212 þúsund kr. sem þýðir rúmar 185 þús. kr. útborgað. Miðgildi heildartekna örorkulífeyrisþega er lítið hærra, eða rúmar 250 þús. kr. og hefur hækkað um 50 þús. kr. frá árinu 2009. Á sama tíma hafa heildarlaun fullvinnandi launamanna hækkað þrisvar sinnum meira eða um 150 þúsund kr. Reyndar er það svo að örorkulífeyrir almannatrygginga hefur hækkað mun minna en launavísitalan á sama tímabili og hefur valdið mikilli kjaraskerðingu hjá öryrkjum.

Kjarahópur ÖBÍ leggur megin áherslu á eftirfarandi tillögur til að bæta kjör örorkulífeyrisþega: Lífeyrir almannatrygginga hækki í 390.250 kr. á mánuði og dregið verði verulega úr tekjutryggingum í almannatryggingakerfinu. Þá er lagt til að persónuafsláttur hækki og verðgildi hans verði sama og hann var við upphaf staðgreiðslukerfisins árið 1988.

Ekki lúxusviðmið

Upphæðin 390.250 kr. er ekki úr lausu lofti gripin heldur er hérna stuðst við framfærsluviðmið umboðsmanns skuldara, en það viðmið gerir ráð fyrir mánaðarlegum útgjöldum samtals 134.108 kr. fyrir utan húsnæðiskostnað. Hér er ekki um neitt lúxusviðmið að ræða, langt frá því, heldur getur framfærsluviðmiðið gefið vísbendingar um hvaða tekjur einstaklingur þarf að lágmarki til að geta framfleytt sér.

Framfærsluviðmið umboðsmanns skuldara er ætlað til styttri tíma heldur en viðmið ýmissa annarra t.d. dæmigerð viðmið velferðarráðuneytisins. Framfærsluviðmið umboðsmanns skuldara og neysluviðmið velferðarráðuneytisins eru sett fram án húsnæðiskostnaðar. Því er bætt við áætluðum húsnæðiskostnaði að upphæð 157.500 kr. á mánuði.

Ætla má að barnlaus einstaklingur þurfi að minnsta kosti 296.608 kr. á mánuði til ráðstöfunar til að standa undir lágmarksframfærslu. Til að hafa ráðstöfunartekjur að upphæð 296.608 kr. á mánuði þarf einstaklingur að vera með 390.250 kr. á mánuði fyrir skatt. Málefnahópur ÖBÍ um kjaramál leggur því áherslu á að lífeyrir almannatrygginga sé ekki undir 390 þúsund kr. á mánuði.

Kjarahópur ÖBÍ leggur enn fremur áherslu á að draga þurfi verulega úr tekjutengingum og þá sérstaklega að afnema þurfi krónu á móti krónu skerðingar. Því leggur hópurinn til að sérstök framfærsluuppbót, sem skerðist krónu á móti krónu við nær allar tekjur, verði felld inn í tekjutrygginguna og breyting þessi verði taki gildi þann 1. janúar 2017.

Þessi grein birtist fyrst í Fréttablaðinu.