Kjósum Oddnýju

„Varðar mest til allra orða /undirstaðan sé réttleg fundin,“ segir Eysteinn í Lilju. Þetta gildir ekki síst um stjórnmál og stjórnmálastefnur.

Samfylkingin - Jafnaðarmannaflokkur Íslands byggir stefnu sína á hugsjónum jafnaðarmanna. Það er mikilvægt að þeir sem vilja vinna þjóð sinni gagn undir merkjum flokksins hafi skýrar hugmyndir um hugmyndafræði jafnaðarstefnunnar. Þó hana beri oft á góma er minna um ítarlegar útlistanir.

Hér gefst ekki rúm til slíks en oft er vitnað til orðanna „frelsi, jafnrétti og samstaða“ í þessu samhengi og í nýju stjórnarskránni er talað um “réttlátt samfélag þar sem allir sitja við sama borð”. En vilji menn setja fram í hnotskurn kjarnahugsun hreyfingarinnar má allt eins vísa til siðareglna Alþjóðasambands jafnaðarmanna en þar er m.a. að finna eftirfarandi um erindi þeirra:

- Að reka framsækna pólitík sem stuðlar að velferð einstaklingsins, eflingu atvinnulífs, sanngjörnum viðskiptum, félagslegu réttlæti og umhverfisvernd í anda sjálfbærrar þróunar.

- Að veita viðnám gegn allri félaglegri og efnahagslegri pólitík sem styður hag forréttindahópa.

- Að berjast gegn hverskyns spillingu og hindrunum í vegi góðra stjórnarhátta".

Ekkert gamaldags við þetta. Allt eru þetta markmið sem jafnaðarmenn öðrum fremur setja sér. Öðrum meginöflum stjórnmálanna er ekki treystandi til að vinna að þeim enda hafa þeir aðrar hugsjónir, ekki íhaldsmönnum (Sjálfstæðisflokkur, Viðreisn) og ekki líberölum (Framsókn, Björt framtíð). Vinstri sósíalistar eru þó líklegir til að styðja mörg þeirra enda löngu hættir að boða byltingu og allsherjar þjóðnýtingu.

Til hvers eru stjórnmálaflokkar? Nú er í tísku að segja að stjórnmálaflokkar séu óþarfir í nútíma þjóðfélagi. Þetta er að sjálfsögðu alrangt. Þeir eru einmitt mikilvægur þáttur lýðræðisins. Þar hafa þeir tvö hlutverk: Að skilgreina stefnu og að velja fólk til að fylgja eftir þeirri stefnu sem kjörnir fulltrúar. Til þess er mikilvægt að flokkarnir haldi uppi öflugu starfi, að þeir séu fjöldahreyfingar en ekki þröngar klíkur. Hins vegar er sjálfsagt að þeir sem leggja á sig að sinna flokksstarfi, taka þátt í stefnumótun og leggja flokk sínum lið með öðrum hætti beri líka ábyrgð á vali forystumanna og frambjóðenda. Því vali verður ekki útvistað til annarra.

Jafnaðarmenn á Íslandi hafa aldrei verið í þeirri stöðu að hafa hreinan meirihluta á þingi. Samt hafa þeir haft gifurleg áhrif á kjör og velferð þjóðarinnar. Jón Baldvinsson mun hafa verið eini þingmaður Alþýðuflokksins er honum tókst að fá samþykkt lög um hvíldartíma sjómanna, vökulögin, með því að sannfæra aðra þingmenn um réttmæti þeirra. Síðan hafa jafnaðarmenn átt frumkvæði að fjölmörgum mikilvægustu framfarasporum í átt til velferðarríkis á Íslandi. Stundum er afl hugmyndanna mikilvægara en afl atkvæðanna.

Hvað skiptir máli við val á formanni stjórnmálaflokks? Stundum er rætt um svokallaða "sterka formenn" Slíkir formenn líta gjarnan stórt á sig og ætlast til að þeir sjálfir móti hugmyndir og stefnu flokka sinna eftir eigin höfði og krefjast hlýðni flokksmanna við sig og sína persónu. Slíkir formenn hafa stundum verið áberandi á hægri vængnum.

Eðlilegra og heilbrigðara er að velja formenn til að framfylgja þeirri stefnu sem flokkurinn hefur sett fram með lýðræðislegu innra starfi. Slíkur formaður þarf vissulega að vera öflugur talsmaður en fyrst og fremst heiðarlegur og fremstur meðal jafningja, formaður sem ekki setur eigin persónu og metnað framar öllu.

Nú stendur fyrir dyrum kosning formanns Samfylkingarinnar - Jafnaðarmannaflokks Íslands. Atkvæðisrétt hafa allir skráðir flokksmenn. Lýðræðislega kjörinn formaður verður í fararbroddi þegar gengið verður til kosninga í haust. Ég vil að sá formaður verði Oddný Harðardóttir. Íslenskir jafnaðarmenn mega ekki missa af því tækifæri að fá að njóta krafta hennar, þekkingar, reynslu, heiðarleika og stefnufestu á formannsstóli.