Ætlarðu að kaupa banka? Ef já, hvernig fannstu verðið?

Í bókum um verðmat fyrirtækja er ekki óalgengt að rekast á setningar á borð við „Banks are among the most complex businesses to value, especially from the outside in“. Þó ársreikningar banka gefi einhverja mynd af rekstri, eignum og skuldum stofnunarinnar þá ræðst skýrleiki reikninganna mest af reikningshaldslegum ákvörðunum sem stjórnendur bankans taka. Oft þarf þá að gefa sér forsendur og geta sér til um gjörðir stjórnenda til að geta myndað sér skoðun á hlutabréfaverði bankans. Bankar eru einnig með skuldsettustu fyrirtækjum sem til eru og gerir það því verðmat mjög næmt fyrir breytingum í ytra umhverfi og spár um framtíðarvirði óvissar. Enn fremur selja bankar margs konar þjónustu og því tekjumyndun oft ekki einhlít.

Verð hlutabréfa banka hefur ekki farið varhluta af þeim óróa sem nú ríkir á hlutabréfamörkuðum. Hlutabréf Deutsche Bank hafa fallið um 40% frá byrjun árs 2015. Bresku bankarnir Barclays og RBS hafa fallið svipað. Hinn norski DNB sem hefur fallið um 11% og virðist olíutenging hagkerfana þar ráða för. Sænski Enskilda hefur haldið sjó frá áramótum en fallið um 20% frá fyrra ári. Danske Bank hefur haldið sjó frá upphafi árs og hefur reyndar hækkað í verði frá í fyrra um 6%.



Framangreind vandkvæði í verðlagningu banka gera hvert stakt verðmat óáreiðanlegt. Því er mikilvægt að líta til hvernig markaður verðleggur skráða banka og að nota einfaldan kennitölusamanburð. Vandinn við kennitölusamanburðinn er að bankar eru oft sérhæfðir í útlánastarfsemi og því auðvelt að bera saman epli og appelsínur. Því standa menn oftar en ekki frammi fyrir því að reyna að byggja verðmat sitt á óskráðum banka með þeim rökum að skráði bankinn sé appelsína og hinn óskráði sé límóna en af sömu plöntuættkvísl. 

Kennitölusamanburður byggður á markaðsvirði sýnir okkur svartsýni eða bjartsýni fjárfesta á raunvirði bókfærðra eigna. Fjárfestar eru í dag svartsýnir á Deutsche Bank sem er með gildið 0,35 og Barclays með gildið 0,5. Fjárfestar meta DNB heilbrigðari með gildið 0,9. Danske Bank lítur hraustur út með 1,1 og hinn ofurhressi Ens­kilda með hlutfallið 1,3. Nú stöndum við frammi fyrir því að hugsanlega verða einn eða fleiri bankar skráðir í íslensku kauphöllina. Þeir eru nokkuð sérstakir fyrir þær sakir að nýlega er búið að endurskipuleggja eignahlið þeirra og eiginfjárstaða þeirra er há og rekstur nokkuð traustur líkt og kemur fram í síðasta riti Seðlabanka Íslands um fjármálastöðugleika. Þar kemur einnig fram að fjármögnun þeirra nú er mest í innlánum, innan hafta og einsleit. 

Helsta áskorunin fyrir íslensku bankana verður að aðlaga sig að nýju fjármögnunarumhverfi „eftir“ höft. Þegar kemur að því að verðmeta íslenska banka er spurningin sem fjárfestar þurfa að spyrja sig því þessi: Ef órói ríkir áfram á erlendum fjármálamörkuðum, hvernig mun íslensku bönkunum ganga að sækja sér fé alþjóðlega í framhaldinu? Svar við því ræður því hvort niðurstaðan verður mandarína eða mögulega dúrían.