Vetrarsólstöður – Ljósið fæðist í myrkrinu

Á hverju ári þurfum við að mæta myrkrinu og á hverju ári fylgjumst við með því hvernig ljósið fæðist á ný um leið og sólin fer aftur að hækka á lofti. Vetrarsólstöður eru 21. desember og þá er lengsta nótt ársins. Orðið sólstöður vísar til þess að sólin stendur í stað. Hún hættir að lækka á lofti og fer síðan að hækka aftur, hægt og bítandi og ljósið sigrar myrkrið. Í Stonehenge var hægt að sjá sólstöðurnar á myndrænan hátt.

Vetrarsólstöður eru kaldasti tími ársins. Í gegnum söguna hefur veturinn verið tími til að leggjast í híði, tími kyrrðar, depurðar, hungurs, svefns, myrkurs og kulda. Á vetrarsólstöðum fögnuðu mennirnir endur­komu sólarinnar sem lífgjafa. Og sem vonargjafa mitt í öllum kuldanum og myrkrinu. Í dag fögnum við fæðingu frelsarans og ljóssins í hjartanu. Í heiðni var hátíðin líka kölluð jól. Freyr var guð kærleika og frjósemi, guð árs og friðar. Óðinn átti sér mörg nöfn – þeirra á meðal jólafaðir og jólnir. Hann stendur fyrir visku og innri styrk. Hann var líka meistari hinna dauðu – drauganna.

Á vetrarsólstöðum og jólum erum við að takast á við myrkrið og tendra ljósið innra með okkur. Til þess þurfum við að horfast í augu við skuggahliðarnar okkar og draugana í lífi okkar. Mér finnst þessi tími ytra myrkurs kalla mig inn á við. Ég hugleiði daglega flesta daga ársins en á þessum árstíma verður það enn auðveldara og það er „grynnra“ á kyrrðinni – þrátt fyrir allt sem þarf að komast í verk á þessum tíma. En líka einmitt vegna alls annríkisins í lífi mínu og í kringum mig þá finnst mér það alveg nauðsynlegt að hugleiða til að halda einbeitingu í verkefnunum og til að halda sjálfri mér í jafnvægi.

Góður tími til að skoða árið

Þetta er góður tími til að skoða árið sem er að líða, velta því upp hvað við eigum eftir óklárað – verkefni, samskipti, áramótaheit síðustu áramóta og til að undirbúa nýja árið. Tími til að ljúka því sem er hálfklárað. Þetta er líka tími til að njóta þess góða sem myrkrið færir okkur – kyrrð, friður og endurnýjun.

Ayurveda, systurvísindi jógafræðanna, kenna okkur að á þessum árstíma sé líkaminn að endurnýja sig og byggja sig upp. Góð næring er því mjög mikilvæg og hreyfing hjálpar líka til við að byggja upp heilbrigðan vef. Létt mataræði er best, en eins og við vitum þá er jólamáltíðin stundum dálítið þung í maga. Þá getur t.d. verið gott að nota krydd eins og engifer og fennel til að hjálpa meltingunni. Það er t.d. gott að skera þunna sneið af engifer fyrir matinn og setja á hana nokkra sítrónudropa og smá salt. Og tyggja svo vel. Fennelte eða að tyggja fennelfræ eftir matinn hjálpar líka meltingunni. Meltingarensím er hægt að fá í heilsubúðunum.

Á þessum árstíma getum við byggt upp styrk, hreysti og lífsorku. En þetta er líka árstími þegar gott er að fara sér hægt, njóta þess að vera heima – og taka til og gera fallegt í kringum sig.

Og tími til að taka til í huganum og tilfinningunum, að vinna úr tilfinningum og málum sem við höfum ekki gert upp og til að taka á móti vinum og fjölskyldu og njóta þess að gleðjast og vera saman. Þetta er góður tími til að dansa og eiga skemmtilegar stundir – og til þess að fara í jóga og hugleiða. Hugleiðsla hreinsar hugann og hjálpar okkur að vinna úr hlutum.

Vetrarsólstöður og það að lifa með myrkrinu hefur haft áhrif á líf fólks í gegnum aldirnar, sérstaklega í gegnum listir, bókmenntir, þjóðsögur og ævintýri og trúarbrögð – og hefur fengið fólk til að búa sér til helgisiði sem snerust um að fagna sigri ljóssins og lífsins yfir myrkrinu og kuldanum. Vetrarsólstöður, ljós og myrkur, kuldi og hiti, allsnægtir og skortur, líf og dauði. Ferðalagið þar á milli gengur hægt og krefst þolinmæði. Ferðalagið úr dái gleymskunnar yfir í allsnægtir. Meðvitundarleysi yfir í meðvitund, úr myrkri yfir í ljós – okkur er boðið að leita inn á við. Við leitum eftir ljósinu innra með okkur til að lifa af. Við sofum meira, leggjumst í híði, hægjum á okkur og bíðum.

Shakespeare sagði: „Myrkrið á sínar góðu hliðar.“ Þegar skýin hörfa og stjörnurnar og norðurljósin lýsa upp himininn þá vaknar hugurinn og við finnum vakna innra með okkur þessa þrá eftir einhverju stærra og meira. Við finnum til smæðar okkar sem einstaklingar og skynjum víddirnar innra með okkur. Megum við öll finna það hugrekki og traust sem við þurfum til að takast á við myrkrið, tengja við ljósið innra með okkur og finna leiðina heim.