Krónan kostar hverja fjölskyldu milljón á ári

Aukakostnaður þjóðarinnar af því að halda úti íslenskri krónu nemur 110 til 130 milljörðum á ári, samkvæmt samantekt í nýjasta tölublaði efnahagsritsins Vísbendingar.

Ráðist er í útreikninginn í tilefni af svari fjármálaráðherra til Björgvins G. Sigurðssonar, varaþingmanns Samfylkingar, um hver væri áætlaður beinn árlegur vaxtakostnaður íslenskra heimila og fyrirtækja vegna krónunnar, samanborið við vaxtastig alþjóðlegrar myntar á borð við evru. Í skriflegu svari ráðherra í byrjun mánaðarins er áætlað að kostnaður heimilanna við krónuna sé á bilinu 0,6 til 1,5 prósent, eða 11 til 29 milljarðar á ári. Ósvarað er spurningunni um kostnað fyrirtækja því erfiðara sé að áætla hann.

Vísbending vísar hins vegar líka til greinar Svönu Helenar Björnsdóttur, formanns Samtaka iðnaðarins, í Morgunblaðinu þar sem hún vitnar í Samtök atvinnulífsins um að 70 prósent heildarskulda einstaklinga og fyrirtækja hafi verið í krónum árið 2013. Miðað við þau hlutföll segir Vísbending að skuldir fyrirtækja í íslenskum krónum nemi 1.600 milljörðum króna.

„Þessi tala gefur samkvæmt útreikningum fjármálaráðherra að vaxtaálag fyrirtækjanna sé nú frá 10 til 24 milljarðar króna,“ segir í Vísbendingu. Miðað við það væri heildarkostnaður heimila og fyrirtækja 21 til 53 milljarðar á ári, miklu lægri en niðurstaða Samtaka atvinnulífsins um 210 milljarða króna hærri greiðslu vaxta en annars væru af samsvarandi skuldum á evrusvæðinu. „Nálgunin er líka gerólík. Ráðherrann notar fræðilega nálgun og vitnar í kenningar hagfræðinga á meðan Samtök atvinnulífsins nota rauntölur.“

Vísbending reynir líka að slá á kostnað vegna skulda ríkis og sveitarfélaga. Varlega áætlað er talið að krónuálag ríkisins nemi 28 milljörðum króna á ári og sveitarfélaga 12 milljörðum, eða 40 milljörðum króna samtals.

Niðurstaðan er að erfitt sé að slá fastri einhverri einni tölu, en ekki sé gáleysislegt að miða við þann raunvaxtamun sem verið hafi milli Íslands og nágrannalandanna undan­farin ár.

„Þær tölur segja að álag heimilanna sé milli 70 og 90 milljarðar króna.“ Við bætist kostnaður við opinberar skuldir og alls sé því aukakostnaður vegna krónu á milli 110 og 130 milljarðar króna. „Það er um það bil milljón á hverja fjölskyldu landsins eða um 80 þúsund króna kostnaður á mánuði. Þetta er iðgjaldið sem landsmenn borga til þess að geta með reglubundnum hætti leiðrétt mistök í hagstjórninni.“