Enska á Íslandi

Íslendingar leggja mikið upp úr því að varðveita íslenska tungu. Því er spáð að íslenska tungan muni deyja út á næstu 100 árum og er skiljanlegt að Íslendingar séu að reyna að koma í veg fyrir það. En hvernig væri það ef íslenska þjóðin myndi innleiða enskuna í stað þess að berjast á móti henni af veikum mætti? Komin eru allt of mörg ensk slanguryrði í íslenska málið svo hægt sé að snúa við. Kannski er þetta auðveldasta lausnin á þessu „vandamáli‘' sem Íslendingar standa frammi fyrir. En hvaða kostir og gallar fylgja enskunni?

Íslenskan hefur varðveist ótrúlega vel í tímans rás. Margir vilja þakka hinum fornu handritum og má líka þakka því hve Íslendingar fóru snemma að skrifa á móðurmáli sínu. Öflug málstefna hefur líka verið við lýði síðan á 19. öld en megináhersla hennar, að halda tungumálinu hreinu, hefur gengið misvel. Ég tel að smíði nýyrða og aðlögun tökuorða hafi dvínað töluvert á 21. öldinni og er það örugglega vegna tæknivæðingarinnar. Internetið er stór partur af ungri menningu og eru margir farnir að tala skrítna blöndu af íslensku og ensku. Í dag telja málvísindamenn að um helmingur allra tungumála, sem vitað er um í heiminum, verði horfinn eftir 100 ár og eru líkur á að íslenskan tilheyri þessum hóp. Ég held samt að það verði alltaf einhverjir þrautseigir, sannir Íslendingar sem neita að leggja niður íslenskuna og muni kenna komandi kynslóðum hana og svo koll af kolli.

Þrátt fyrir að Íslendingar leggi mikið á sig til að halda íslenskunni við lítur út fyrir að enskan verði alheimsmál framtíðarinnar. Ástæðan er meðal annars sú að það kunna svo margir ensku sem annað tungumál. Styrkur enskunnar felst þó ekki í síst í sveigjanleika hennar. Auðvelt er að laga að henni ný orð og málfræðin er tiltölulega einföld og aðgengileg. Eins og ég sagði áður gegna fjölmiðlar nútímans einnig gríðarlega mikilvægu hlutverki í útbreiðslu enskunnar og byrja börn snemma að læra ensku í gegnum sjónvarpið eða internetið.

Ef enska væri tekin upp hér á landi er ég handviss um að Ísland myndi breytast í eina litla ferðamannaeyju. Ferðamönnum fer fjölgandi ár eftir ár og enskan myndi svo sannarlega ýta undir það. Ég tel líka að Ísland myndi fá umfjöllun í erlendum fjölmiðlum því við vorum aldrei ensk nýlenda né erum við undir stjórn enskumælandi lands og myndi það vekja athygli að Ísland tæki allt einu upp ensku. En hver veit? Kannski verður það orðinn algengur hlutur hjá löndum að taka upp ensku í framtíðinni. Ég tel það samt ólíklegt því að miðað við önnur lönd er Ísland mjög vel sett í enskukunnáttunni.

Mörg önnur lönd eins og t.d. Frakkland, Spánn og Japan eiga í erfiðleikum með enskuna því að ólíkt Íslandi taka þau tímann í að þýða allt í fjölmiðlum. Ef þú ferð til Spánar tekurðu kannski eftir því að allir sjónvarpsþættir, erlendir sem og innlendir, eru á spænsku. Fólk á Íslandi elst upp við enskuna og á flest ekki í neinum erfiðleikum með að kunna grundvallaratriðin. Þess vegna tel ég það auðvelt fyrir enskuna að smeygja sér inn í tungumál Íslendinga. Ef ég á að koma með dæmi úr mínu eigin lífi get ég sagt að í gamla skólanum mínum var heill hópur af sjö til tíu ára krökkum sem töluðu einungis ensku. Sjálf er ég líka gott dæmi því ég hugsa eiginlega bara á ensku en hana lærði ég aðallega með því að horfa á sjónvarpsþætti.

En þrátt fyrir þetta allt finnst mér líka alveg mjög líklegt að Íslendingar haldi áfram að vera ótrúlega þrjóskir þegar það kemur að íslenskunni. Íslendingar eru ekki fjölmenn þjóð og tungumálið þeirra er dýrmætt djásn sem þjóðin er einhuga um að tapa ekki fyrir enskunni og fleiri málum sem eru sífellt í sviðsljósinu. Sama hver útkoman kann verður, þá verður örugglega alltaf einhver partur af íslenskunni sem lifir.