Líflína íslenskra tónlistarmanna við það að slitna

Plötusala hér á landi hefur dregist talsvert mikið saman á milli ára, ef marka má sölutölur frá útgefendum. Á móti hefur stafræn neysla aukist umtalsvert og ber þá notkun Spotify hæst.

Fréttablaðið heyrði í tveimur kanónum í plötuútgáfugeiranum, þeim Eiði Arnarssyni, sem er framkvæmdastjóri Félags hljómplötuframleiðenda, og Ísleifi B. Þórhallssyni, markaðsstjóra og framkvæmdastjóra tónlistar- og viðburðasviðs hjá Senu, til þess að fá frekari upplýsingar.

„Plötusala hefur vissulega dregist saman en á sama tíma hefur ákveðin tilfærsla orðið á sölu tónlistar. Stafræn neysla hefur til að mynda aukist mjög mikið. Ef við berum saman tölur frá fyrri hluta ársins 2013 og fyrri hluta ársins 2014, kemur í ljós að stafræn neysla hefur aukist um 200 prósent á Íslandi. Þetta þýðir aukin hlustun á tónlistarveitum og á Íslandi er Spotify vinsælast,“ útskýrir Eiður.

Ísleifur tekur í sama streng. „Plötusalan er á niðurleið, það er alveg greinilegt að geisladiskurinn er að gefa eftir. Hins vegar er diskurinn það „format“ sem tónlistarmenn lifa á, diskasala er eins konar líflína bransans. Það getur ekki nokkur maður lifað af tekjum af stafrænum veitum. Það á alveg eftir að leysa viðskiptahlutann þar hvað varðar tekjur af tónlistarveitum. Draga má þá ályktun að eldra fólkið sé frekar að kaupa geisladiska, það sést þegar við rýnum í þá titla sem eru að seljast. Yngra fólkið er frekar á netinu og á tónlistarveitunum. Sú tónlist sem virkar líklega betur fyrir eldri hópanna er að seljast en við kvörtum ekkert yfir okkar hlut og stöðu í þessu málum. Við erum með flottan katalóg og salan er góð. Það eru samt áhyggjuefni í vændum,“ útskýrir Ísleifur. 

Tónlistinn sem gefinn er út vikulega af Félagi íslenskra hljómplötuframleiðanda er nokkuð áreiðanlegur til að sjá heildarplötusölu hér á landi. Í fyrra seldust um 100.000 geisladiskar og hljómplötur en þó nær sú tala eingöngu yfir plötur sem komast á topp-30 listann. Gera má því ráð fyrir að töluvert fleiri plötur en 100.000 eintök seljist árlega. „Við fylgjumst með plötusölu í gegnum Tónlistann og af honum má draga þá ályktun að plötusala sé um 85 prósent af því sem hún var í fyrra,“ bætir Eiður við.

Plötusala á tónleikum er þó ekki inni í Tónlistanum og plötusala hefur aukist mikið á tónleikum. „Það er í mörg horn að líta þegar draga á ályktanir hvað varðar plötusölur,“ segi Eiður. Það sem af er þessu ári er einungis ein plata komin í gull og er það safnplatan SG hljómplötur sem kom út í mars. Þó eru fleiri plötur að nálgast gullplötu eins og platan Með vættum frá Skálmöld og Í desember frá Stefáni Hilmarssyni.

Þetta áhyggjuefni sem þeir Eiður og Ísleifur tala um er ekki eingöngu það að plötusalan er að minnka heldur að nýtt íslenskt efni á nýjum íslenskum plötum selst ekki nógu vel miðað við til dæmis safnplötur og þess háttar. 

„Það er áberandi ef maður lítur yfir Tónlistann, þá kemur fram að nýjar plötur með nýju innihaldi eru að seljast minna í ár heldur en í fyrra. Ef litið er á stöðuna á listanum, þá voru níu plötur á topp-tíu listanum í fyrra nýjar plötur með nýjum upptökum. Í sömu viku í ár eru aðeins þrjár plötur á sama topp-tíu lista nýjar plötur með nýju innihaldi. Hin sætin eru ferilsplötur, safnplötur, sem maður skýrir ekki sem ný hljóðrit,“ útskýrir Eiður.

„Eftir áramót mun það líklega blasa við okkur að það er erfitt að gefa út nýja tónlist, sérstaklega að gefa út nýja tónlist á íslensku, menn hafa áhyggjur af slíku. Helsta gulrótin fyrir tónlistarmenn er að meika það erlendis vegna þess að Íslandsmarkaðurinn er í uppnámi vegna þeirra aðstæðna sem upp eru að koma, með tilkomu tónlistarveita og þeirri staðreynd að tekjur af þeim eru ennþá langa vegu frá því ad standa undir kostnaði við gerð nýrra platna. Ég tel þetta líka ekki heppilegan tíma fyrir stjórnvöld að vera að auka virðisaukaskatt á tónlist. Ég hef áhyggjur af nýjum íslenskum plötum með nýrri íslenskri tónlist. Stórir söludagar eru hins vegar fram undan og margt getur gerst í plötusölunni,“ útskýrir Ísleifur.

Árið 2011 og 2012 voru Mugison, Ásgeir Trausti og Of Monsters and Men með mikla yfirburði í plötusölu, sem voru þó nokkuð stór frávik miðað við gang mála framan af. Árið 2011 seldist platan Haglél með Mugison í 32.000 eintökum og árið 2012 seldist platan, Dýrð í dauðaþögn, með Ásgeiri Trausta í 23.000 eintökum og My Head Is An Animal með Of Monsters and Men í 11.000 eintökum.

Spotify var kynnt til sögunnar í apríl 2013 og því er eðlilegt að álykta að plötusala hafi dregist saman vegna tilkomu hennar. Þó skal minna á að þarna dregst ein söluleið saman og önnur stækkar.

Mest seldu plötur ársins 2014

Safnplatan „SG hljómplötur“ sem kom út í mars er eina platan sem kom út á árinu sem hefur náð gullsölu, sem eru 5.000 eintök.

Stefán Hilmarsson

Í desember

4.500 eintök.

Skálmöld

Með vættum

4.500 eintök.

Gissur Páll

Aría

4.000 eintök.

Ragnar Bjarnason

80 ára

3.500 eintök.

Ýmsir

SG jólalögin

3.500 eintök.

Ýmsir

Pottþétt jól

3.500 eintök.

Ýmsir

Óskalög þjóðarinnar

3.200 eintök.

Helgi Björnsson

Eru ekki allir sexý

3.000 eintök.

Ýmsir

Fyrir börnin

3.000 eintök.

Páll Rósinkranz

25 ár

3.000 eintök.

Valdimar

Batnar útsýnið

3.000 eintök.

Jón Jónsson

Heim

2.500 eintök.

Dimma

Vélráð

2.000 eintök.

Amabadama

Heyrðu mig nú

2.000 eintök.

Ýmsir

Indie Volume 2

2.000 eintök.

Athugið að tölurnar eru yfir sölu á geisladiskum og hljómplötum. Tölurnar eru frá útgefanda og sýna mögulega ekki alla sölu, því sumir listamenn selja sínar plötur sjálfir á tónleikum. Um námundun er að ræða.

Athyglisverðir punktar

Ef plötusala er skoðuð í gegnum Tónlistann má draga þá ályktun að plötusala í ár sé um 85% af því sem hún var í fyrra.

Nýtt íslenskt efni á nýjum íslenskum plötum er ekki að seljast nógu vel miðað við til dæmis safnplötur og þess háttar.

Draga má þá ályktun að eldra fólk sé frekar að kaupa geisladiska, það sést þegar við rýnum í plöturnar sem eru að seljast. Yngra fólkið er frekar á netinu og tónlistarveitunum.

Stafræn neysla hefur aukist um 200% á Íslandi á milli ára.

Söluhæstu plöturnar undanfarin ár

2014

Safnplatan SG hljómplötur

5.000 eintök

Stefán Hilmarsson, Í desember

4.500 eintök.

Skálmöld, Með vættum

4.500 eintök.

2013

Baggalútur, Mamma þarf að djamma

6.000 eintök

2012

Ásgeir Trausti, Dýrð í dauðaþögn

23.000 eintök

Of Monsters and Men, My Head Is An Animal

11.000 eintök

2011

Mugison, Haglél

32.000 eintök