Segir að brotið hafi verið á friðhelgi öryrkja um árabil

Deilan um breytingu á lögum um almannatryggingar sem nýverið tók gildi felst ekki aðeins í skiptum skoðunum á auknum heimildum til eftirlits til handa Tryggingastofnun ríkisins (TR) til að stemma stigu við bótasvikum, heldur um misrétti sem öryrkjar hafa þurft að þola í þessu sambandi um árabil. Þetta segir Helga Björk Grétudóttir, sem stóð fyrir mótmælum á Austurvelli í gær.

„Það er rætt um einhverjar smábreytingar á lögum,“ segir Helga, „en við erum búin að segja í mörg ár að í þessum lögum felst mismunun og mannréttindabrot varðandi öryrkja og friðhelgi einkalífs.“ Engir hópar þurfi að sætta sig við eins mikið eftirlit.

Öryrkjabandalag Íslands (ÖBÍ) sendi inn umsögn þegar málið var til umfjöllunar í velferðarnefnd Alþingis.

Þar segir meðal annars: „Það er mat ÖBÍ að með ákvæðum frumvarpsins um upplýsingaskyldu og eftirlitsheimildir opinberra aðila sé gengið of langt í skerðingu friðhelgi einkalífs.“

Þá segir ÖBÍ að ein grein frumvarpsins, sem laut að því að heimila, þegar rökstuddur grunur leikur á því að bótaréttur sé ekki fyrir hendi, að fresta greiðslum meðan mál er rannsakað, færi TR of mikið vald.

„Hér telur ÖBÍ réttast að meðalhófs verði gætt, þannig að refsingu sé ekki beitt þar sem dómur hefur ekki verið felldur,“ segir í umsögninni.

Öryrkjum finnst sem þeim tilmælum hafi ekki verið svarað í framhaldinu.

„Það var í raun ekki tekið tillit til okkar umsagnar og við erum vitanlega ekki sátt við það,“ segir Ellen Calmon, formaður ÖBÍ, í samtali við Fréttablaðið.

Helga segir að fólk vilji einfaldlega láta taka umrædda mismunun út, en það virðist ekki komast til skila.

„Það er verið að agnúast út í einstakar greinar, en málið snýst um að árum saman hafi verið hér mismunun þar sem Tryggingastofnun getur farið inn í alla okkar reikninga, en ekki hjá öðrum hópum.“

Sárafáir þingmenn komu út á Austurvöll til fundar við mótmælendur, en Helga segir auðvelt að skýra það. „Þeir þora ekki að tala við okkur. Þeir vita upp á sig skömmina.“

Píratar báðust afsökunar

- Tveir þingmanna Pírata, þau Helgi Hrafn Gunnarsson og Birgitta Jónsdóttir, sáu eftir því að hafa greitt frumvarpinu atkvæði sitt eftir að þau glöggvuðu sig á eftirlitsheimildunum sem í þeim fólust. Þau báðust afsökunar og Birgitta ætlaði að athuga hvort hún gæti fengið atkvæði sínu snúið við eftir á.

- Fram kom í úttekt Ríkisendurskoðunar á síðasta ári, að leiða mætti líkur að því að hálfur fjórði milljarður króna færi í bótasvik á ári hverju.

- Eygló Harðardóttir, félags- og húsnæðismálaráðherra, sagði á bloggsíðu sinni um auknar eftirlitsheimildir að: „Þeir fjármunir sem greiddir eru úr sameiginlegum sjóðum okkar eiga að fara til þeirra sem eiga rétt á þeim. Bótasvik eru einfaldlega þjófnaður og skaða okkur öll. Því tel ég að þingmenn sem studdu lagabreytinguna geti verið bæði stoltir af sinni vönduðu vinnu og stuðningi sínum við málið.“