Nánasarlegur fornleifasjóður

Félag fornleifafræðinga hefur lýst yfir vonbrigðum sínum með fjárúthlutun forsætisráðuneytisins sem var gerð opinber á miðvikudag. Þar var úthlutað 205 milljónum króna til „atvinnuskapandi verkefna“ víða um land sem flest lúta að viðgerðum friðaðra húsa, stuðningi við safnastarf og viðhaldi fornminja.

„Við erum ekki ósátt við að þessum peningum hafi verið veitt í þessi verkefni en við gagnrýnum hvernig að þessu var staðið,“ segir Ármann Guðmundsson, formaður Félags fornleifafræðinga.

Í yfirlýsingu frá félaginu segir að óljóst sé hvernig staðið var að faglegu mati við úthlutunina, sem skjóti skökku við þegar verkefnin hefðu flest getað fallið innan núverandi kerfis faglegra samkeppnissjóða, þ.e. húsafriðunarsjóðs, fornminjasjóðs eða safnasjóðs.

„Við erum búin að vera í samskiptum við forsætisráðuneytið og fengum vilyrði fyrir því að hið faglega samstarf á milli okkar yrði aukið. Þá skýtur skökku við að það hafi verið úthlutað svona miklu án þess að tala við kóng eða prest,“ segir Ármann.

Hann bætir við að fleiri hafi lýst yfir undrun sinni á vinnubrögðunum, þar á meðal Félag safnamanna. Þar hafi ekki verið haft samband við einn né neinn.

Samtals voru fjárframlög ríkisins til húsafriðunarsjóðs, fornminjasjóðs og safnasjóðs árið 2014 197,7 milljónir. Úthlutunin upp á 205 milljónir er því nokkuð hærri en samkeppnissjóðirnir fá þar sem gerð er krafa um faglegan rökstuðning, vönduð vinnubrögð og skýrar fjárhags- og verkáætlanir.

Í yfirlýsingunni skorar Félag fornleifafræðinga á forsætisráðherra að beita sér fyrir því að a.m.k. hluta af fjármunum verði veitt í samkeppnissjóði, þar sem fjárþörf og gæði verkefna á sviði þjóðmenningar séu metin á jafnræðisgrundvelli.

„Félag fornleifafræðinga barðist mikið fyrir því að fá að hækka fornminjasjóð. Þessi sjóður er nánasarlegur. Hann er í dag 32 milljónir en við vildum að hann yrði jafn hár og hann var, 40 milljónir. Það var ekki hægt að verða við því en svo eru til peningar fyrir þetta. Ég veit að mörgum í þessum bransa finnst skrítið hvernig að þessu var staðið.“

Dregist saman um sjötíu prósent

Fjármagn til fornleifarannsókna hefur minnkað um í kringum 70 prósent á undanförnum árum segir Ármann Guðmundsson, formaður Félags fornleifafræðinga. Sótt hafi verið um í fornminjasjóð fyrir 168 milljónir en einungis 32 séu til skiptanna. „Mörgum góðum umsóknum verður væntanlega synjað,“ segir hann.