Drekaleyfin tvö talin marka skýr kaflaskil

Orkustofnun gaf í gær út fyrstu tvö leyfin til rannsókna og vinnslu á Drekasvæðinu svokallaða, suður af Jan Mayen. Þetta er í fyrsta sinn sem slík leyfi eru gefin út hér á landi, en norska ríkisolíufélagið Petero er aðili að báðum verkefnunum.

Rannsóknir taka nú við en það kemur að öllum líkindum ekki í ljós fyrr en eftir fimm til sex ár hvort olíu- eða gaslindir er að finna á svæðinu og rúmur áratugur er í að vinnsla hefjist, gangi allar áætlanir eftir. Þá munu hóparnir tveir hafa rétt til vinnslu, að uppfylltum ýmsum skilyrðum.

„Alvörustimpill“

Guðni Jóhannesson orkumálastjóri segir þessa leyfisúthlutun vera afar mikilvægt skref. „Þetta er afar mikilvægt því að þessi fyrirtæki eru nú búin að skuldbinda sig til að halda áfram rannsóknum og í gegnum þau munum við fá stóraukna þekkingu á svæðinu, fyrir utan þann möguleika sem við höfum auðvitað að þarna finnist sannarlega eitthvað.“

Steingrímur J. Sigfússon atvinnuvega- og nýsköpunarráðherra tekur undir það að hér sé um ákveðin tímamót að ræða. „Það er sannarlega kominn meiri alvörustimpill á leit og rannsókn en áður. Þarna eru komnir sterkir aðilar sem ráða við verkefnið.“

Leyfin eru tímasett og er skýrt kveðið á um rannsóknarferlið. Hjá hópnum sem Valiant Petrol fer fyrir er leyfið til tíu ára. Fyrsta rannsóknartímabilið er til fjögurra ára, þar sem farið verður yfir fyrirliggjandi gögn og nýjum gögnum um jarðlög safnað með endurkaststækni. Á öðru tímabili, frá 2017 til 2020, skal safna þrívíddargögnum af jarðlögum og á síðasta tímabilinu er gert ráð fyrir tilraunaborunum.

Hjá Faroe Petroleum-hópnum er leyfið til sjö ára. Fyrsta tímabilið er tvö ár þar sem farið skal yfir og endurmeta fyrirliggjandi gögn af svæðinu en á öðru tímabilinu, sem er einnig til tveggja ára, skal gera nýja endurvarpsrannsókn og safna gögnum af hafsbotni áður en tekið er til við rannsóknarboranir á árunum 2017 til 2020.

Gunnlaugur Jónsson, stjórnarformaður Kolefnis, sem fer fyrir fyrrnefnda hópnum, segist í samtali við Fréttablaðið fagna áfanganum. Nú taki við rannsóknavinna sem útheimti talsverð fjárútlát. Hann giskar á að kostnaðurinn við fyrstu tvö stig rannsóknanna gæti verið á bilinu tíu til tuttugu milljónir Bandaríkjadala, en tilraunaboranirnar gætu kostað um 200 milljónir dala. „Allt er þetta vissulega kostnaðarsamt en vinnsluleyfið er forsenda þess að leggja út fyrir slíkum rannsóknum.“

Þátttaka Noregs

Aðkoma Norðmanna vekur athygli, en þetta er í fyrsta sinn sem þeir taka beinan þátt í verkefnum utan eigin landgrunns. Steingrímur segir það ekki síður marka tímamót. „Það að Norðmenn komi inn í þetta verkefni af krafti er mikill styrkur. Það bæði þéttir samstarfið milli Íslands og Noregs og eins fáum við aðgang að þeirra tækni og þekkingu og ekki síst hvað varðar umhverfismál, öryggi og annað slíkt.“ Steingrímur bætir við að Norðmenn séu að hefja sama ferli sín megin á Drekasvæðinu og það gefi ákveðna öryggistilfinningu, til dæmis þegar komi að því að hefja vinnslu.

Kristján Jóhannsson, stjórnarformaður Íslensks kolvetnis, sem er með Faroe Petroleum, segir aðkomu Petoro hafa gefið verkefninu meira vægi. „Það gladdi okkur mjög að Petoro ákvað að vera með og það sannfærði okkur um að við erum ekki með neinar ranghugmyndir um svæðið.“

Sterkari umhverfisviðmið

Eitt stærsta atriðið varðandi olíu- eða gasvinnslu á norðurslóðum er umhverfisþátturinn og hætta á mengunarslysum. Steingrímur segir að áhættan sé ljós. „Þarna verður stigið varlega til jarðar og gerðar ýtrustu kröfur. Það sem miklu máli skiptir fyrir Ísland er að nota tímann vel á meðan rannsóknir standa yfir í næstu fimm til sjö árin eða svo, að við búum okkur vel undir að takast á við næstu skref, hugsanlega hvort eigi að leyfa boranir.“

Orkumálastjóri segir brýnt að huga að umhverfismálum. Miðað verði við norskar reglur, sem hann segir þær ströngustu í heimi. „Hins vegar má taka fram að þrátt fyrir að svæðið sé norðan heimskautsbaugs er það í Golfstraumnum þannig að um tiltölulega hlýtt og ísfrítt svæði er að ræða. Þetta eru í sjálfu sér ekki erfiðari náttúrulegar aðstæður en til dæmis í Norðursjó eða Barentshafi.“

Vonir og væntingar

Þótt miklar væntingar séu gerðar til Drekasvæðisins og hugsanlegrar olíuvinnslu þar og áhrifa sem slíkt gæti haft á íslenskt efnahagslíf eru enn mörg ár þar til ljóst verður hvort olía er þar og hvort hún verður í vinnanlegu magni.

Kristján hjá Íslensku kolefni segir til dæmis margt enn á huldu þó að ýmislegt lofi góðu.

„Þetta er verkefni til langs tíma þannig að þolinmæði er undirtónninn. Vonin er vissulega fyrir hendi en við vitum ekki hvernig fer.“