Heimilisofbeldi er þjóðfélagsmein

Í rannsókn frá 2008 kom fram að frá 16 ára aldri höfðu um 20% íslenskra kvenna orðið fyrir líkamlegu ofbeldi. Algengast var að ofbeldismaðurinn væri eiginmaður, sambýlismaður eða kærasti, núverandi eða fyrrverandi og að ofbeldið ætti sér stað innan veggja heimilisins. Aðeins 22% kvennanna leituðu til samtaka eða stofnana sem aðstoða konur og 13% tilkynntu síðasta ofbeldisatvik til lögreglu, jafnvel í þeim tilvikum sem konan varð fyrir líkamstjóni eða þurfti á læknishjálp að halda. Í 24% tilvika urðu börn vitni að ofbeldinu.

Þessi rannsókn var unnin sem hluti af aðgerðaáætlun stjórnvalda um ofbeldi karla gegn konum í nánum samböndum fyrir árin 2006 til 2011. Aðgerðaáætlunin hjálpaði til við að koma þessu samfélagsmeini meira upp á yfirborðið og leiddi einnig í ljós að margt er ógert. Samtök um kvennaathvarf hafa staðið sig frábærlega í að styðja við konur í ofbeldissamböndum og börn þeirra. En jafnframt kom fram að alltof stórum hluta af ábyrgðinni á baráttunni gegn ofbeldi í nánum samböndum væri velt yfir á samtökin. Opinberir aðilar, svo sem heilbrigðisþjónusta, félagsþjónusta og barnavernd yrðu að líta meira á þennan málaflokk sem „sinn“ og taka ábyrgð á honum.

Í svörum velferðarráðherra við fyrirspurn minni um heimilisofbeldi kom fram að almennt skortir skráningu á heimilisofbeldi. Hjá heilbrigðisstofnunum virðist ekkert samræmi í því hvort eða hvernig skráð er hvort einstaklingur búi við eða hafi búið við heimilisofbeldi. Engar samræmdar verklagsreglur eru hjá félagsþjónustu og barnavernd um viðbrögð og afgreiðslu mála vegna heimilisofbeldis. Engin almenn regla væri um að spyrja viðkomandi um ofbeldið, jafnvel þó slíkt sé talin ein besta leiðin til að uppgötva það.

Hjá lögreglunni eru skráð um 1200-1300 tilvik heimilisófriðar árlega. Ekki liggur fyrir hversu mörg tilvik leiddu til sakfellingar, hversu mörg til sýknu og hversu mörgum var vísað frá dómi. Frá 2011 hafa átta tilfelli um nálgunarbann og brottvísun af heimili verið skráð hjá lögreglunni.

Heimilisofbeldi er þjóðfélagsmein sem við getum aldrei sætt okkur við.