Fáfræði, fordómar og fimm flokkar Hjálmtýs Lilja Benatov Hjartar skrifar 24. september 2026 18:02 Í grein sinni á Vísi þann 22. september, undir heitinu « er afleiðingin orsök?", tekst Hjálmtý Heiðdal, formanni Félagsins Ísland-Palestína, að draga upp einstaklega einfaldaða mynd af einu flóknasta deilumáli samtímans. Í stað þess að takast á við málefnaleg rök kýs hann að skipta öllum þeim sem styðja tilverurétt Ísraels eða efast um málflutning hans í fimm hópa: fáfróða, rasista, eiginhagsmunaseggi, bókstafstrúaða eða "íslenska síonista", sem hann skilgreinir einnig sem rasista. Þessi nálgun er kunnugleg rökvilla (ad hominem). Þegar rök þrýtur er gripið til þess ráðs að ráðast á persónu og innræti viðmælenda. Samkvæmt Hjálmtý getur enginn haft skilning á öryggishagsmunum Ísraels nema af illsku eða vankunnáttu. Sú fullyrðing dæmir sig sjálf. Söguleg siðblinda um andspyrnu Alvarlegasti hluti greinar Hjálmtýs er tilraun hans til að réttlæta og fegra samtök á borð við Hamas og Hezbollah sem lögmætar andspyrnuhreyfingar, og líkja þeim við andspyrnumenn gegn nasistum í seinni heimsstyrjöldinni. Þetta er söguleg siðblinda. Hér er ekki um að ræða frelsishreyfingar sem berjast eingöngu gegn hernámi, heldur samtök sem hafa lýst því yfir í stofnsáttmálum sínum og með verkum sínum að markmiðið sé útrýming Ísraelsríkis og gyðinga. Að líkja samtökum sem fremja skipulögð fjöldamorð á almennum borgurum, taka gísla og beita kerfisbundið kynferðisofbeldi við andspyrnuhetjur Evrópu er hvorki boðlegt né í samræmi við alþjóðalög. Alþjóðalög viðurkenna aldrei hryðjuverk eða vísvitandi árásir á óbreytta borgara sem lögmætt vopn. Rangfærslan um aðskilnaðarstefnu Hjálmtýr heldur því fram að í Ísrael ríki „apartheid“ (kynþáttaaðskilnaður) og fullyrðir að arabískir ríkisborgarar hafi « takmarkaðan rétt til búsetu". Þetta stenst enga skoðun. Arabískir Ísraelar, sem telja um tvær milljónir eða ríflega fimmtung landsmanna, njóta fullra borgararéttinda. Þeir kjósa í frjálsum kosningum, sitja á ísraelska þinginu (Knesset), gegna stöðu dómara, meðal annars í Hæstarétti Ísraels, og starfa sem læknar, háskólaprófessorar og embættismenn. Þeir búa hvar sem þeir kjósa í landinu. Að bera lífskjör og réttindi þeirra saman við aðskilnaðarstefnuna í Suður-Afríku forðum er hrein sögufölsun. Ef leita á að raunverulegum aðskilnaði og útilokun í Miðausturlöndum ætti höfundur frekar að líta til nágrannaríkjanna og svæða undir stjórn öfgahópa. Þar hefur fornum samfélögum gyðinga nánast algjörlega verið eytt; þeir voru hraktir burt eða myrtir, og geta hvergi búið í dag vegna lífshættu. Hver er fórnarlamb áróðurs? Hjálmtýr sakar aðra um að trúa áróðri, en virðist sjálfur hafa gleypt viðtekinn áróðursfrasaforða án gagnrýni. Hann hunsar að gyðingar eiga sér árþúsunda langa sögu og órjúfanleg menningarleg og trúarleg tengsl við landið. Þeir eru ekki aðkomumenn í eigin sögulega heimalandi. Ég tel mig til þess fimmta hóps sem Hjálmtýr telur sig geta afskrifað sem rasista: Ég er íslenskur síonisti. Fyrir mér þýðir síonismi einfaldlega stuðningur við sjálfsákvörðunarrétt og tilverurétt gyðinga í eigin ríki. Ég er hvorki rasisti né haldin andúð á öðrum þjóðum. Ég bý í Frakklandi, á vini og samferðafólk úr ólíkum menningarheimum og alls staðar að úr heiminum, og veit að veruleikinn er margbrotinn en ekki svarthvít áróðursmynd. Það er fullkomlega eðlilegt að fólk hafi áhyggjur af örlögum saklausra borgara og kalli eftir friði. En friður næst aldrei með því að réttlæta hryðjuverkasamtök, afbaka staðreyndir eða stimpla alla sem neita að fylgja einhliða línunni sem illa innrætta. Höfundur var stofnandi Borgarahreyfingarinnar og síonisti. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Mest lesið 75 milljóna rangfærsla í samþykktum ársreikningi Krabbameinsfélags Íslands Einar Páll Svavarsson Skoðun Smekkvísi er ekki samningsbundin Ásgeir Guðmundsson Skoðun Misfarir í Mosfellsbæ Sólveig Anna Jónsdóttir Skoðun Af morðingjum og mannkostum Svala Magnea Ásdísardóttir Skoðun Myndin sem þú mátt ekki sjá Anna Laufey Stefánsdóttir,Kristín Ólöf Grétarsdóttir Skoðun Gnexit Viðreisnar Bergþór Ólason Skoðun Þegar forstjórinn smíðar hugbúnaðinn sjálfur Ása Rún Björnsdóttir,Óttar Guðmundsson Skoðun Peningaglýjuórar meiða íslenskan almenning -Opið bréf til Kristrúnar Frostadóttur forsætisráðherra Örn Karlsson Skoðun Innleiðing nýs einkunnakerfis – Sjaldan verður flýtiverk til fagnaðar Erna Ingibjörg Pálsdóttir Skoðun Sama krónutöluhækkun í fjárlagafrumvarpinu – gjörólíkt högg fyrir heimili Þorvaldur Daníelsson Skoðun Skoðun Skoðun Bókun 35 - þarf virkilega að breyta stjórnarskránni? Gunnar Ármannsson skrifar Skoðun „Ný“ markmið í grunnskólum duga ekki Þórgunnur Reykjalín Vigfúsdóttir skrifar Skoðun Pólitískt fleipur landlæknis Bjarni Freyr Guðmundsson skrifar Skoðun Ákall um samstarf – Ekki bara samtal Anton Kári Halldórsson skrifar Skoðun Hvort á ég að kenna eftir fyrirmælum aðalnámskrár eða eftir getustigi nemandans? Eyjólfur Pétur Hafstein skrifar Skoðun Myndin sem þú mátt ekki sjá Anna Laufey Stefánsdóttir,Kristín Ólöf Grétarsdóttir skrifar Skoðun Áttu áttu? Lilja Rannveig Sigurgeirsdóttir skrifar Skoðun Þegar sannleikurinn þjónar ekki óttanum Helena Jónsdóttir skrifar Skoðun Peningaglýjuórar meiða íslenskan almenning -Opið bréf til Kristrúnar Frostadóttur forsætisráðherra Örn Karlsson skrifar Skoðun Íslenskt táknmál í stefnu – en hvar eru aðgerðirnar? Sigurlín Margrét Sigurðardóttir skrifar Skoðun Ísland sé frjálst, meðan sól gyllir haf Indriði Þröstur Gunnlaugsson skrifar Skoðun Misfarir í Mosfellsbæ Sólveig Anna Jónsdóttir skrifar Skoðun Gilda lögin bara þegar okkur hentar? Sandra Hlín Guðmundsdóttir skrifar Skoðun Handbók MAGA hreyfingarnar: Flood the zone with shit Guðni Freyr Öfjörð skrifar Skoðun Smekkvísi er ekki samningsbundin Ásgeir Guðmundsson skrifar Skoðun „Nýjasta tíska, nýjasta tíska –allt innan fjárheimilda!“ Agla Þyri Kristjánsdóttir skrifar Skoðun Reykjavík á ekki að gera allt ein Björg Magnúsdóttir skrifar Skoðun Gnexit Viðreisnar Bergþór Ólason skrifar Skoðun Ósýnilega fólkið Kristbjörg Þórisdóttir skrifar Skoðun Rammaáætlun: Tvær tillögur – tvenns konar vinnubrögð Katrín Helga Hallgrímsdóttir skrifar Skoðun Sama krónutöluhækkun í fjárlagafrumvarpinu – gjörólíkt högg fyrir heimili Þorvaldur Daníelsson skrifar Skoðun Þegar tíminn skiptir öllu Halla Þorvaldsdóttir skrifar Skoðun Tuttugu ár í þjónustu samfélagsins Árni Hrannar Haraldsson skrifar Skoðun Þegar forstjórinn smíðar hugbúnaðinn sjálfur Ása Rún Björnsdóttir,Óttar Guðmundsson skrifar Skoðun Innleiðing nýs einkunnakerfis – Sjaldan verður flýtiverk til fagnaðar Erna Ingibjörg Pálsdóttir skrifar Skoðun Af morðingjum og mannkostum Svala Magnea Ásdísardóttir skrifar Skoðun Skattahækkanir sem beinast gegn Suðurlandi Ásta Stefánsdóttir skrifar Skoðun Hvar er karlmannadagurinn? Íris Erlingsdóttir skrifar Skoðun Ekki orð um heimsins lengstu biðlista… Vilhjálmur Hjálmarsson skrifar Skoðun 75 milljóna rangfærsla í samþykktum ársreikningi Krabbameinsfélags Íslands Einar Páll Svavarsson skrifar Sjá meira
Í grein sinni á Vísi þann 22. september, undir heitinu « er afleiðingin orsök?", tekst Hjálmtý Heiðdal, formanni Félagsins Ísland-Palestína, að draga upp einstaklega einfaldaða mynd af einu flóknasta deilumáli samtímans. Í stað þess að takast á við málefnaleg rök kýs hann að skipta öllum þeim sem styðja tilverurétt Ísraels eða efast um málflutning hans í fimm hópa: fáfróða, rasista, eiginhagsmunaseggi, bókstafstrúaða eða "íslenska síonista", sem hann skilgreinir einnig sem rasista. Þessi nálgun er kunnugleg rökvilla (ad hominem). Þegar rök þrýtur er gripið til þess ráðs að ráðast á persónu og innræti viðmælenda. Samkvæmt Hjálmtý getur enginn haft skilning á öryggishagsmunum Ísraels nema af illsku eða vankunnáttu. Sú fullyrðing dæmir sig sjálf. Söguleg siðblinda um andspyrnu Alvarlegasti hluti greinar Hjálmtýs er tilraun hans til að réttlæta og fegra samtök á borð við Hamas og Hezbollah sem lögmætar andspyrnuhreyfingar, og líkja þeim við andspyrnumenn gegn nasistum í seinni heimsstyrjöldinni. Þetta er söguleg siðblinda. Hér er ekki um að ræða frelsishreyfingar sem berjast eingöngu gegn hernámi, heldur samtök sem hafa lýst því yfir í stofnsáttmálum sínum og með verkum sínum að markmiðið sé útrýming Ísraelsríkis og gyðinga. Að líkja samtökum sem fremja skipulögð fjöldamorð á almennum borgurum, taka gísla og beita kerfisbundið kynferðisofbeldi við andspyrnuhetjur Evrópu er hvorki boðlegt né í samræmi við alþjóðalög. Alþjóðalög viðurkenna aldrei hryðjuverk eða vísvitandi árásir á óbreytta borgara sem lögmætt vopn. Rangfærslan um aðskilnaðarstefnu Hjálmtýr heldur því fram að í Ísrael ríki „apartheid“ (kynþáttaaðskilnaður) og fullyrðir að arabískir ríkisborgarar hafi « takmarkaðan rétt til búsetu". Þetta stenst enga skoðun. Arabískir Ísraelar, sem telja um tvær milljónir eða ríflega fimmtung landsmanna, njóta fullra borgararéttinda. Þeir kjósa í frjálsum kosningum, sitja á ísraelska þinginu (Knesset), gegna stöðu dómara, meðal annars í Hæstarétti Ísraels, og starfa sem læknar, háskólaprófessorar og embættismenn. Þeir búa hvar sem þeir kjósa í landinu. Að bera lífskjör og réttindi þeirra saman við aðskilnaðarstefnuna í Suður-Afríku forðum er hrein sögufölsun. Ef leita á að raunverulegum aðskilnaði og útilokun í Miðausturlöndum ætti höfundur frekar að líta til nágrannaríkjanna og svæða undir stjórn öfgahópa. Þar hefur fornum samfélögum gyðinga nánast algjörlega verið eytt; þeir voru hraktir burt eða myrtir, og geta hvergi búið í dag vegna lífshættu. Hver er fórnarlamb áróðurs? Hjálmtýr sakar aðra um að trúa áróðri, en virðist sjálfur hafa gleypt viðtekinn áróðursfrasaforða án gagnrýni. Hann hunsar að gyðingar eiga sér árþúsunda langa sögu og órjúfanleg menningarleg og trúarleg tengsl við landið. Þeir eru ekki aðkomumenn í eigin sögulega heimalandi. Ég tel mig til þess fimmta hóps sem Hjálmtýr telur sig geta afskrifað sem rasista: Ég er íslenskur síonisti. Fyrir mér þýðir síonismi einfaldlega stuðningur við sjálfsákvörðunarrétt og tilverurétt gyðinga í eigin ríki. Ég er hvorki rasisti né haldin andúð á öðrum þjóðum. Ég bý í Frakklandi, á vini og samferðafólk úr ólíkum menningarheimum og alls staðar að úr heiminum, og veit að veruleikinn er margbrotinn en ekki svarthvít áróðursmynd. Það er fullkomlega eðlilegt að fólk hafi áhyggjur af örlögum saklausra borgara og kalli eftir friði. En friður næst aldrei með því að réttlæta hryðjuverkasamtök, afbaka staðreyndir eða stimpla alla sem neita að fylgja einhliða línunni sem illa innrætta. Höfundur var stofnandi Borgarahreyfingarinnar og síonisti.
75 milljóna rangfærsla í samþykktum ársreikningi Krabbameinsfélags Íslands Einar Páll Svavarsson Skoðun
Peningaglýjuórar meiða íslenskan almenning -Opið bréf til Kristrúnar Frostadóttur forsætisráðherra Örn Karlsson Skoðun
Innleiðing nýs einkunnakerfis – Sjaldan verður flýtiverk til fagnaðar Erna Ingibjörg Pálsdóttir Skoðun
Sama krónutöluhækkun í fjárlagafrumvarpinu – gjörólíkt högg fyrir heimili Þorvaldur Daníelsson Skoðun
Skoðun Hvort á ég að kenna eftir fyrirmælum aðalnámskrár eða eftir getustigi nemandans? Eyjólfur Pétur Hafstein skrifar
Skoðun Peningaglýjuórar meiða íslenskan almenning -Opið bréf til Kristrúnar Frostadóttur forsætisráðherra Örn Karlsson skrifar
Skoðun Íslenskt táknmál í stefnu – en hvar eru aðgerðirnar? Sigurlín Margrét Sigurðardóttir skrifar
Skoðun Sama krónutöluhækkun í fjárlagafrumvarpinu – gjörólíkt högg fyrir heimili Þorvaldur Daníelsson skrifar
Skoðun Innleiðing nýs einkunnakerfis – Sjaldan verður flýtiverk til fagnaðar Erna Ingibjörg Pálsdóttir skrifar
Skoðun 75 milljóna rangfærsla í samþykktum ársreikningi Krabbameinsfélags Íslands Einar Páll Svavarsson skrifar
75 milljóna rangfærsla í samþykktum ársreikningi Krabbameinsfélags Íslands Einar Páll Svavarsson Skoðun
Peningaglýjuórar meiða íslenskan almenning -Opið bréf til Kristrúnar Frostadóttur forsætisráðherra Örn Karlsson Skoðun
Innleiðing nýs einkunnakerfis – Sjaldan verður flýtiverk til fagnaðar Erna Ingibjörg Pálsdóttir Skoðun
Sama krónutöluhækkun í fjárlagafrumvarpinu – gjörólíkt högg fyrir heimili Þorvaldur Daníelsson Skoðun