Jöfnuður fyrir leigjendur

Leigjendur er sá hópur sem hefur þurft að bera mestu hækkunina vegna húsnæðiskostnaðar í kjölfar efnahagshrunsins. Þessi staðreynd vill því miður oft gleymast í umræðunni um stöðu húsnæðismála. Á sama tíma og leiguverð hefur hækkað langt umfram aðra verðlagsþróun á húsnæðismarkaði og leigjendum stórfjölgar er hér vanburða og ótryggur leigumarkaður og leigjendur njóta ekki jafnræðis á við kaupendur í húsnæðismálum.

Í fréttaskýringu um leigumarkaðinn sem birtist hér í Fréttablaðinu á dögunum kom m.a. fram að leiguverð á höfuðborgarsvæðinu hefur hækkað um nær 9% af raunvirði frá ársbyrjun 2011 eða þrefalt meira en almennt húsnæðisverð. Á sama tíma hefur íbúum í leiguhúsnæði stórfjölgað.

Íbúðakaupendur hafa í gegnum tíðina fengið niðurgreiddan vaxtakostnað með vaxtabótagreiðslum. Eftir efnahagshrunið var bætt verulegum fjármunum í vaxtabótakerfið sem allir húsnæðiskaupendur hafa átt rétt til og að stórum hluta án nokkurra tekjutenginga. Þannig hefur vaxtakostnaður vegna húsnæðislána verið greiddur niður um nær þriðjung síðustu árin. Á sama tíma hafa eingöngu þeir tekjulægstu í samfélaginu átt rétt á stuðningi vegna leigu á íbúðarhúsnæði. Mikill meirihluti leigjenda hefur ekki átt rétt á neinum stuðningi eða niðurgreiðslu.

Sú mismunun sem verið hefur á milli réttinda kaupenda og leigjenda er bæði ósanngjörn og óverjandi. Hér verður að vera skýr jöfnuður. Í þeim efnum horfir nú loks til betri tíðar. Tillögur að nýju húsnæðisbótakerfi voru kynntar fyrr á þessu ári. Þar er lagt til að vaxtabætur og húsaleigubætur verði sameinaðar í nýju húsnæðisbótakerfi. Þar sitji allir við sama borð og hafi sama rétt, hvort heldur þeir eru að fjárfesta í húsnæði eða eru á leigumarkaði.

Í fjárlagafrumvarpi fyrir komandi ár er gert ráð fyrir umtalsverðum viðbótarfjárveitingum til að mæta sérstökum niðurgreiðslum til leigjenda. Fyrstu áfangar í nýju húsnæðisbótakerfi munu taka gildi í byrjun komandi árs. Þá er ráðgert að tekjuviðmið vegna húsaleigubóta hækki og grunnur húsaleigubóta hækki. Í kjölfarið verða tekin frekari skref í átt að einu samfelldu húsnæðisbótakerfi sem hefur það markmið að tryggja jöfnuð og bætta stöðu allra, jafnt leigjenda sem kaupenda. Þetta er stórt réttindamál sem skiptir okkur öll miklu.