Enginn annar seðlabanki safnar viðlíka upplýsingum

Persónuvernd segir fyrirhugaðar breytingar á lögum um gjaldeyrismál ekki samrýmast sjónarmiðum um einkalífsrétt í lýðræðisríki. Óbreytt eykur frumvarpið mjög heimildir Seðlabankans til upplýsingasöfnunar.

Persónuvernd leggst gegn auknum heimildum Seðlabankans til söfnunar persónuupplýsinga til að stemma stigu við brotum á gjaldeyrishöftum. Þetta kemur fram í umsögn um frumvarp til laga um breytingu á lögum um gjaldeyrismál sem stofnunin sendi efnahags- og viðskiptanefnd í gær.

Persónuvernd telur að ígrunda þurfi hvert skuli stefna hvað varðar slíka upplýsingasöfnun og meta hvaða persónuupplýsingar fjármálastofnunum sé í raun nauðsynlegt að skrá og láta Seðlabankanum í té. „Það er verðugt umhugsunarefni hvort svo sé komið að upplýsingasöfnun Seðlabanka Íslands fái ekki samrýmst nútíma sjónarmiðum um einkalífsrétt í lýðræðisríki. Persónuvernd er ekki kunnugt um að nokkur annar seðlabanki í hinum vestræna heimi safni svo víðtækum persónuupplýsingum um borgara ríkisins,“ segir í umsögninni.

Bent er á að sú upplýsingasöfnun sem þegar fari fram í Seðlabankanum muni að mestu leyti vera vegna gjaldeyrishafta. „Samkvæmt fyrirliggjandi frumvarpi er hins vegar ekki aðeins fyrirhugað að auka eftirlit Seðlabanka Íslands með einstaklingum vegna gjaldeyrishafta, heldur jafnvel að fella það viðmið niður. Engin skýr viðmið virðast eiga að koma í staðinn.“

Bent er á að hvorki í frumvarpinu sjálfu, né í athugasemdum sem fylgja því, komi fram að hvaða marki bankanum gæti verið nauðsynlegt að afla persónuupplýsinga sem ekki tengist gjaldeyriseftirliti. „Enn fremur er ekkert fjallað um tilgang slíkrar upplýsingaöflunar og engar skorður eru settar við því hvaða tegund upplýsinga bankanum er heimilt að safna. Óvíst er að slík löggjöf standist ákvæði 71. gr. stjórnarskrárinnar,“ segir í umsögn Persónuverndar. „Til þess yrði fyrir það fyrsta að setja öryggisákvæði í lögin. Í sett lög hefur skort fullnægjandi öryggisákvæði, svo sem um takmarkanir á heimildum til ráðstöfunar á upplýsingunum.“

Helgi Hjörvar, þingmaður Samfylkingar og formaður efnahags- og viðskiptanefndar Alþingis, segir að vel verði farið yfir ábendingar Persónuverndar í nefndinni. „Auðvitað er mikilvægt að Seðlabankinn hafi ríkar eftirlitsheimildir og sambærilegar við þær sem Fjármálaeftirlitið hefur,“ segir Helgi og gerir ráð fyrir því að nefndin fari yfir þær heimildir annars vegar og ábendingar Persónuverndar hins vegar „og leitist við að gæta meðalhófs í lagasetningunni“.- óká