Óbætanleg náttúruspjöll á Þríhnúkagíg og nágrenni

Skipulagsstofnun auglýsir eftir athugasemdum vegna frummatsskýrslu um aðgengi að Þríhnúkagíg.

Þríhnúkar ehf. hafa fyrir tilstilli misviturra sveitarstjórnarmanna fengið tugi milljóna króna frá skattgreiðendum til að skipuleggja mikil náttúruspjöll á Þríhnúkagíg og nágrenni hans. Svæðið er þjóðlenda og því sameiginleg auðlind þjóðarinnar sem forsætisráðherra hefur umsjá með. Forsætisráðuneytið getur því komið í veg fyrir áformuð spjöll.

Þríhnúkar ehf. vilja leggja bílveg frá Bláfjallaskála að Þríhnúkagíg. Svo á að bora inn í gíginn. Árni B. Stefánsson, einn Þríhnúkamanna, segir að náttúruvernd felist ekki í að gera ekki neitt. Hann telur það kannski náttúruvernd að leggja bílveg um ósnortið víðerni sem er skíðagöngufólki mjög dýrmætt. Sá sem gengur umrædda leið frá Bláfjöllum að Þríhnúkum upplifir mjög sterkt að hann sé á ósnortnu víðerni þar sem ríkir kyrrð og friður. Í frummatsskýrslu er hins vegar talað um að þetta sé ekki víðerni í lagalegum skilningi og því reynt að gera lítið úr mikilvægi þess að halda svæðinu ósnortnu. Með sömu rökum væri skaðlaust að leggja vegi þvers og kruss um gönguskíðasvæðið við Bláfjöll.

Ég skora á hugsandi fólk að skoða mynd 21.3 á bls. 99 í frummatsskýrslunni. Þeir sem vilja þessa vegi skilja ekki verðmæti ósnortinna víðerna rétt fyrir utan þéttbýli höfuðborgarsvæðisins. Í skýrslunni kemur fram að „áhrif á landslag eru varanleg og að mestu óafturkræf og verða talsvert neikvæð“. Mér finnst „talsvert neikvæð“ of vægt til orða tekið.

Í rúm þrjátíu ár hef ég iðkað skíðagöngur út að Þríhnúkum og þegar ég heyrði af hugmyndum Árna og félaga fyrir átta árum datt mér ekki í hug að menn stefndu að vegagerð frá Bláfjöllum að Þríhnúkagíg. Ég taldi að farið yrði að gígnum norðan frá Bláfjallavegi, leið D (mynd 9.1 bls. 49) og að þetta yrði alla leið í jarðgöngum. Það er eina leiðin inn í gíginn sem hægt er að fara án þess að valda óásættanlegum náttúruspjöllum á yfirborðinu. En gígurinn á bara að fá að vera í friði. Árni telur að borun inn í gíginn auki virðingu fólks fyrir náttúrunni. Ég tel þetta algert öfugmæli. Með því að bora inn í gíginn er náttúrunni sýnd alger vanvirðing.

Peningagræðgi stýrir þessu feigðarflani. Misvitrir stjórnmálamenn virðast reiðubúnir að afhenda einkaaðilum náttúruperlur til afnota til að féfletta ferðamenn. Við það skirrast menn ekki við að valda óbætanlegum skaða. Kópavogsbær og Reykjavíkurborg hafa greitt stórfé til Þríhnúka ehf. Ferðaþjónustuaðilar bíða með opna vasana. Vasarnir hjá þeim eru hins vegar kirfilega lokaðir þegar kemur að því að skila gistináttagjaldi til ríkissjóðs og enn síður mega þeir heyra minnst á virðisaukaskatt.

Þríhnúkamenn hafa haft Þríhnúkagíg að féþúfu í allt sumar með því að selja aðgang inn í gíginn. Ég fór og skoðaði svæðið fyrir stuttu og brá mjög. Þegar horft er frá nágrenni Bláfjallaskála að Þríhnúkum sem eru í um þriggja kílómetra fjarlægð blasa við óásættanlegar gróðurskemmdir alla leið. Traðk ferðamannanna yfir viðkvæm gróðurlendi og mosaþembur hefur myndað mjög áberandi stíg sem er víða 2-4 metra breiður og sums staðar breiðari. Í undirhlíðum Þríhnúkagígs sést slóðin greinilega úr þriggja kílómetra fjarlægð. Sama gildir í næsta nágrenni hnúksins þar sem Þríhnúkamenn eru með aðstöðu. Þar stórsér á náttúrunni vegna átroðnings. Ekki er náttúruvernd efst á blaði þarna og er undarlegt að leyfi hafi verið veitt fyrir þessari starfsemi með fyrirsjáanlegum skaða.

Þríhnúkamenn hafa í orði lagt áherslu á náttúruvernd og góða umgengni. Árni B. Stefánsson segir: „Eldfjallalandslag, sérstaklega gígar og landform nærri eldsupptökum eru einstaklega viðkvæm og gróður oftar en ekki afar viðkvæmur.“ En eitt er að vita, annað að hegða sér samkvæmt því.

Þríhnúkamenn veifa fölsku flaggi þegar þeir þykjast ætla að opna öllum aðgang inn í Þríhnúkagíg í nafni náttúruverndar. Hugmyndir þeirra eru ávísun á stórkostleg náttúruspjöll og eiga ekkert skylt við náttúruvernd. Sú hugsun að allir eigi að komast fyrirhafnarlaust á alla staði er bara úrelt bull.

Ég hvet alla náttúruunnendur til að senda athugasemdir til Skipulagsstofnunar fyrir 21. september og lýsa andstöðu við þau náttúruspjöll sem fyrirhuguð eru á Þríhnúkagíg og nágrenni.