Segir tekjublöðin gefa ranga mynd af auð Íslendinga

Ríkustu Íslendingarnir eru miklu ríkari en tölur tekjublaðanna gefa upplýsingar um. Þetta segir prófessor við Háskóla Íslands. Ástæðan sé sú að ekki séu upplýsingar um fjármagnstekjur og margar eignir séu auk þess í skattaskjólum.

Stefán Ólafsson, prófessor við Háskóla Íslands, telur að ástæða sé að minna fólk að þær upplýsingar sem finna má í tekjublöðum um þessar mundir veita aðeins vísbendingar um launatekjur fyrir skatta fara ekki nærri um það hverjar heildartekjur margra eru.

Ríkasti hluti Íslendinga sé miklu tekjuhærri en þessar tölur gefi til kynna. Á bloggi sínu segir hann að það sem helst þurfi að taka tillit til í þessu samhengi sé að ekki séu upplýsingar um fjármagnstekjur, en í stuttu máli má segja að það séu tekjur utan launa.

„Þær eru um talsverður hluti af tekjum fólks en ekki í öllum tekjuhópum," segir Stefán. „Það er fyrst og fremst í allra hæstu tekjuhópunum. Þegar þær eru undanskildar þá erum við að undanskilja mjög stóran hluta af tekjum hátekjuhópanna."

Fjármagnstekjur voru allt að 85 prósent tekna allra tekjuhæstu hópanna, sem eru um eitt prósent landsmanna, á árunum 2005 til 2007. Það er að segja á tímabilinu sem annað hvort er kennt við góðæri eða bólumyndun.

Hjá hátekjufólki, sem eru um 10 prósent fjölskyldna var hlutur fjármagnstekna hins vegar verið um ríflega helmingur af heildartekjum. Fyrir miðtekjufólk og lágtekjufólk nam hlutur fjármagnstekna um 5 prósent af innkomunni.

Tekið skal fram að hlutur fjármagnstekna hefur lækkað verulega eftir hrun hjá tekjuhæsta hópnum. Útreikningar sem birtar voru í tímaritinu Vísbendingu frá því í nóvember í fyrra sýna það glöggt.

En Stefán telur að þótt tillit væri tekið til fjármagnstekna hafi enn ekki fengist rétt mynd af tekjunum.

„Vegna þess að fjármagnstekjur eru fyrst og fremst eignatekjur og eignir eins og skatturinn skráir þær eru sumar skráðar á nafnvirði en ekki markaðsvirði dagsins í dag. Þannig að þar geta verið faldar eignir og í öðru lagi voru margar eignir fluttar úr land í erlend skattaskjól á árunum fyrir hrun," segir Stefán.

Hann vitnar til alþjóðlegrar skýrslu sem birt var 22. júlí af samtökum sem kenna sig við réttlæti í skattamálum, það er Tax Justice Network, og fjallar um flæði fjármagns í erlend skattaskjól. En í henni segir meðal annars að gera má ráð fyrir því að upphæð sem nemur um 30 prósent af árlegri framleiðslu í öllum heiminum sé í skattaskjóli.

„Ef það voru 30 prósent sem runnu héðan úr landi af eignum og eignatekjum þá er þar verulegt vanmat þar á eignum fólks."