Jólasveinarnir – nýir tímar og nýir hrekkir

Allir vita að jólasveinarnir sem nú tínast til byggða einn af öðrum hafa í gegnum tíðina þótt stríðnir, ódælir og hrekkjóttir svo mörgum þótti og þykir nóg um! Já, þessir sveinar hafa hrellt þjóðina og skemmt henni á víxl, kallað fram óttablandin tár eina stundina og gleðitár þá næstu.

Ég man eftir því að hafa fengið sitthvað í skóinn frá þeim í æsku. Mikið sem það var spennuþrungin stund að leggjast á koddann með gluggann í beinni sjónlínu og spariskóinn þar fyrir miðju. Ekki veit ég hversu oft ég sá fyrir mér andlit á glugganum fyrir aftan skóinn, þannig að ég klemmdi aftur augun og þóttist jafnvel hrjóta hressilega svo Sveinki myndi heyra að ég væri örugglega sofnaður!

Spennan var ekki lítil þessi 13 kvöld á hverju ári og ekki var hún minni þá 13 morgna þegar uppskeran var könnuð, sem var ekki hvað síst umbun þess hversu þægur maður hafði verið daginn áður. Dæmi um hluti sem ég fékk voru mandarínur, Pez-karlar, litir og hverskonar smádót. Allir þessir munir veittu mér hamingju sem í minningunni endurspeglar bernskujólin sem eru alltaf svo rík af ljósi og gleði.

Milli jóla og nýárs fór maður svo í spariskóna og á jólaball og sá þessa kauða, og varð auðvitað lafhræddur við ólátabelgina enda trúði maður því statt og stöðugt að þeir væru óendanlega stríðnir eins og í ljóðunum hans Jóhannesar úr Kötlum sem allir krakkar þekkja.

En í dag virðast jólasveinarnir hafa þróað með sér nýja siði – með nýjum tímum hefur skapast tækifæri fyrir þá að vera stríðnir með því að nota hugtök á borð við „mismunun" og „markaðssetningu". Já, þeir hafa víst tekið upp á því að gefa sumum börnum dýrar og stórar gjafir sem börnin þekkja úr auglýsingabæklingum eða bíómyndum, en önnur börn fá víst „bara" mandarínur og hluti sem eru minna umleikis.

Æ, þessir jólasveinar! Þeir vita nefnilega að með þessu móti geta þeir sparað sér sporin í því að hrekkja því auðvitað sjá krakkarnir um það sjálfir, þeir fara bara og gera grín að þeim sem hafa fengið „lítið" dót í skóinn. Í kjölfarið segja börnin foreldrum sínum frá því, sem veldur þeim áhyggjum og leiða að auki. Ótrúlega sniðugur hrekkur, finnst ykkur ekki?

Ég veit ekki með ykkur. En ég var mjög ánægður með allt það sem barst í spariskóna mína í bernsku, nema auðvitað kartöflurnar... þó svo að ég hafi eflaust átt þær skilið, stundum! Hrekkirnir sem sveinarnir sýna hvað best í vísum Jóhannesar úr Kötlum eru afsprengi samfélags sem er að mestu horfið. Ég hélt að hinir nýju siðir sem ég minntist hér á væru sömuleiðis afsprengi samfélags sem er horfið. Var það ekki annars?

Ef þið sjáið jólasvein þarna úti á förnum vegi, viljið þið vera svo væn að segja honum að þessi hrekkur sé farinn að ganga út í öfgar?