Tekist hefur að slá gólfi undir gengið, segir seðlabankastjóri

„Það hefur margt þróast til réttrar áttar í íslensku efnahagslífi á undanförnum mánuðum. Tekist hefur að slá gólfi undir gengið og það sem af er ári hefur viðskiptavegið gengi styrkst um rúm 12% en gagnvart evru er styrkingin tæp 17%, og það án nokkurra stuðningsinngripa Seðlabankans á tímabilinu."

Þetta sagði Már Guðmundsson seðlabankastjóri á aðalfundi Samtaka fiskvinnslustöðva í vikunni. Ræðan er birt á heimasíðu Seðlabankans.

Í ræðu sinni ræddi Már um áhyggjur um að íslenska ríkið muni ekki ráða við miklar erlendar afborganir á árunum 2011 og 2012 hafa horfið með vaxandi gjaldeyrisforða. Þrátt fyrir miklar áhyggjur markaða af skuldamálum ýmissa minni Evrópuríkja, hækkandi skuldatryggingarálag á þau sömu ríki og tilhneigingu markaða til hjarðhegðunar og smitáhrifa hefur skuldatryggingarálag Íslands heldur lækkað og er nú komið töluvert niður fyrir álagið fyrir þau lönd Evrópu sem mest hafa verið í sviðsljósinu vegna skuldavanda að undanförnu.

„En hagvöxturinn hefur látið á sér standa og er Ísland í því efni langt á eftir flestum öðrum löndum þar sem hagvöxtur hóf að vaxa á seinni hluta síðasta árs. Það er að vísu mjög erfitt að lesa í laufin um þessar mundir þar sem þau þeytast til og frá í sviptivindum eftirkreppunnar. Þannig eru ársfjórðungslegar landsframleiðslutölur og ýmsar aðrar hagtölur mjög sveiflukenndar og breytast verulega frá einni endurskoðun til annarrar og er þetta alþjóðlegt vandamál um þessar mundir," segir Már.

„Til að hagvöxturinn taki virkilega við sér þarf fjárfesting að hefjast úr þeim sögulegu lægðum sem hún er nú í, en hlutfall fjármunamyndunar af landsframleiðslu verður á þessu ári rétt rúm 14% sem er lægsta fjárfestingarhlutfall frá lokum seinna stríðs.

Það er mitt mat að þó að lækkun raunvaxta muni að öðru óbreyttu örva fjárfestingu skipta aðrir þættir mun meira máli svo sem áhættufælni í framhaldi af fjármálakreppu, laskaðir efnahagsreikningar fyrirtækja, óvissa um eftirspurn og rekstrarumhverfi framtíðarinnar og verulega skertur aðgangur að erlendu lánsfé."

Már segir að við munum auðvitað ekki komast langt með afnám hafta eða opnun erlendra lánsfjármarkaða fyrir ríkið og íslensk fyrirtæki ef taldar eru líkur á því að íslenska ríkið muni ekki geta staðið við erlendar lánaskuldbindingar sínar.

„Sem betur fer verður staðan sú eftir næstu endurskoðun hjá AGS að á því mun ekki leika neinn vafi. Forði nú er 1,7 milljarðar evra að frádregnum skammtímaskuldbindingum. Á næstu mánuðum munu bætast við 453 milljónir evra vegna viðskipta sem tengjast krónueignum Avens, 255 milljónir evra vegna sölunnar á FIH-bankanum í Danmörku og 620 milljónir evra í framhaldi af þriðju endurskoðun samstarfsáætlunarinnar með AGS.

Samtals verður forðinn þá rúmir 3 milljarðar evra. Til samanburðar var endurgreiðsla vaxta og afborgana tveggja skuldabréfaflokka ríkissjóðs á næstu tveimur árum 1,5 milljarðar evra og þar af hafa um 400 milljónir evra þegar verið keyptar til baka á niðursettu verði," segir Már.