Sáttameðferð við hjónaskilnaði

Að skilja við maka er jafnstór ef ekki stærri ákvörðun en að ganga í hjúskap. Þegar fólk ákveður að enda hjúskap, þá lýkur stórum kafla í lífi viðkomandi aðila og tengdum aðilum. Undirritaður lögmaður hefur sjálfur starfað við að veita fólki aðstoð sem er að skilja skiptum, ásamt því að hafa gefið út fjöldann allann af leyfisbréfum til skilnaðar að borði og sæng og svo lögskilnaðar í krafti stöðu sinnar sem þáverandi fulltrúi sýslumanns.

Eigi hjón saman barn eða börn undir 18 ára aldri, þá þurfa þau að framvísa sáttavottorði sem gefið er út af presti eða forstöðumanni trúfélags. Séu hjón utan trúfélags, er venjan að sýslumaður kanni grundvöll sátta.

Er undirritaður gekk í gegnum skilnað sjálfur, þá leitaði hann ásamt þáverandi eiginkonu sinni til prests til að fá útgefið sáttavottorð. Presturinn spurði hvort að um hjúskaparbrot væri að ræða og þegar því var svarað neitandi, þá gaf hann út sáttavottorðið. Ekki var leitað meiri sátta en það hjá viðkomandi presti í það sinn.

Undirritaður lenti í því sem starfandi sýslumannsfulltrúi að fá hjón í viðtal sem sóttu um skilnað að borði og sæng. Annar aðilinn mætti með sáttavottorð. Í viðtali undirritaðs við hjónin kom í ljós að sá sem gaf út vottorðið hafði aldrei hitt né talað við hinn aðilann og því ekki hægt að segja að reynt hafi verið á neina sáttamiðlun. Eins og að ofan greinir, getur reynt á sáttamiðlun hjá sýslumanni og hefur það í einstaka tilfellum leitt til þess að pör hafi hætt við að slíta sambúð eða sækja um skilnað.

Þann 12. janúar s.l., mátti lesa frétt inn á vef Dómsmála- og mannréttindaráðuneytisins um kynningu á frumvarpi um breytingar á ákvæðum barnalaga um forsjá, búsetu og umgengni. Þarna voru kynntar helstu breytingar sem átti að gera á barnalögum, m.a. þá að dómurum yrði heimilað að dæma sameiginlega forsjá.

Einnig átti að skylda foreldra til að leita sátta hjá sérstökum sáttamanni áður en unnt yrði að krefjast úrskurðar eða höfða mál um forsjá, lögheimili barns, umgengni barns við foreldra, dagsektir eða aðför. Markmiðið með sáttameðferðinni yrði að hjálpa foreldrum að gera samning um þá lausn sem væri barninu fyrir bestu. Sáttamaðurinn skyldi gæta þess að vera hlutlaus í starfi sínu.

Ef sátt tækist ekki milli foreldra, þá gæfi sáttamaður út vottorð um sáttameðferðina þar sem kæmi fram hvernig meðferðin hefði farið fram, helstu ágreiningsatriði og afstaða aðila, auk sjónarmið barnsins nema það sé talið ganga gegn hagsmunum barnsins. Ef annar hvor aðilinn myndi ekki mæta til sáttameðferðar eftir ítrekaðar boðanir, þá mætti einnig gefa út sáttavottorð.

Þarna átti sem sé að koma á mun ítarlegri sáttameðferð en þá sem er við lýði í dag. Þess skal þó sérstaklega getið að þessi sáttameðferð var ekki hugsuð vegna hjónaskilnaða en í raun má spyrja sig að því hvort það sé ekki einmitt nauðsynlegt að hafa svo ítarlega sáttameðferð einnig við skilnaði og sambúðarslit, þegar börn eru í spilinu.