Rjúfum vítahringinn

Finnar lentu í því eftir þeirra kreppu á fyrri hluta tíunda áratugarins að missa stóran hóp ungs fólks í vítahring langtímaatvinnuleysis og félagslegrar einangrunar. Þaðan komust margir ekki aftur og urðu með tímanum háðir fjárhagslegri aðstoð til langframa. Þetta hafði velferðarráð Reykjavíkur í huga þegar það samþykkti nýlega að efna til átaks til þess að stuðla að félagslegri virkni fólks sem fær fjárhagsaðstoð frá borginni.

Fjöldi þeirra sem fá fjárhagsaðstoð til framfærslu hjá Reykjavíkurborg hefur aukist mikið síðastliðið ár, eða um 45% ef bornir eru saman fyrstu 10 mánuðir ársins 2008 og 2009. Það er sérstakt áhyggjuefni að sífellt fjölgar ungu fólki á aldrinum 18-30 í þessum hópi og eins fjölgar þeim stöðugt sem þegið hafa aðstoð í lengri tíma. Við þessu verður að bregðast af krafti.

Mjög öflugt og mikilvægt starf er nú unnið á þjónustumiðstöðvum í hverfum Reykjavíkur í þessa veru og nú verður enn bætt í. Öllum sem sækja um og eiga rétt á fjárhagsaðstoð verður nú boðið á sérstakt kynningarnámskeið þar sem farið verður ítarlega yfir þann stuðning, ráðgjöf og úrræði sem standa til boða.

Einnig verður komið á fót sérstöku, lengra námskeiði fyrir ungt fólk í samstarfi við Íþrótta- og tómstundasvið og Hitt húsið.

Notendum fjárhagsaðstoðar býðst einnig að taka þátt í sérsniðnum verkefnum á vegum borgarinnar. Meðal þess sem stendur til boða er að aðstoða við að fegra umhverfið með hreinsun veggjakrots, aðstoðar við hellulagnir og viðhaldi leiktækja, svo eitthvað sé nefnt. Gert er ráð fyrir að einstaklingar mæti 2-3 sinnum í viku, í 3 tíma í senn allt að 3 mánuði.

Nýlega voru kynntar niðurstöður úr rýnihópum atvinnulauss ungs fólks sem starfshópur á vegum félags- og tryggingamálaráðuneytisins hefur unnið. Þær sýna að ungt atvinnulaust fólk glímir við þekktar afleiðingar atvinnuleysis svo sem lítið frumkvæði, sinnuleysi og deyfð. Þetta er sá hópur sem einna mikilvægast er að ná til með nýju úrræðin en því miður einnig sá hópur sem einna erfiðast er að fá til að nýta sér þau úrræði sem standa til boða.

Meirihluti framsóknarmanna og sjálfstæðismanna í velferðarráði hefur þess vegna samþykkt að beina því til félagsmálaráðherra að lögum um félagsþjónustu sveitarfélaga verði breytt til að gera mögulegt að binda hluta fjárhagsaðstoðar tímabundið við þátttöku í skipulögðum félagslegum úrræðum, svo sem námskeiðum eða öðrum verkefnum. Reynslan sýnir að oft þarf að koma til utanaðkomandi hvatning til þátttöku í slíkum úrræðum, sérstaklega meðal þeirra sem allra helst þurfa á þeim að halda. Tímabundin skilyrðing á hluta fjárhagsaðstoðarinnar skapar slíkan hvata. Hún má þó aldrei ganga of nærri þörf viðkomandi fyrir framfærslu og reglur varðandi mögulega skilyrðingu þurfa að vera skýrar og gagnsæjar.

Höfundur er varaformaður velferðarráðs Reykjavíkur.