Höfuðborg í herkví

Vegna greinar Birnu Lárusdóttur 6.12. 2008 er bent á eftirfarandi: Flugvöllur í Vatnsmýri er aðalorsakavaldur þess að miðbær Reykjavíkur koðnaði niður, útþensla byggðar á höfuðborgarsvæðinu er stjórnlaus (135 km² svæði á við París og San Francisco), fæstir komast erinda sinna gangandi, grunnur nærþjónustu og Strætó hrundi, mestöll verslun er í „kringlum", þar er nú bílasamfélag án hliðstæðu.

Einkaneysla bílasamfélagsins kemur þjóðinni illa í hruninu: sóun í bíla, ómarkvissar byggingar, lífsstílsbruðl og óskilvirkan rekstur heimila, fyrirtækja og sveitarfélaga. Birna Lárusdótti og aðrir landsbyggðarforkólfar bera þunga ábyrgð á stöðu höfuðborgarinnar. Þeir misnota illa fengin yfirráð samgönguráðherra yfir flugvelli í Vatnsmýri og misvægi atkvæða til að þrýsta á flokkssystkin í ráðhúsi Reykjavíkur til undanhalds í helstu hagsmunamálum borgarbúa, brotthvarfi flugvallar og betri stofnbrautum. Borgaryfirvöld bregðast kjósendum og láta undan þrýstingi í stað þess að efla borgina. Skipulagsvaldið er þó hjá borgarstjórn og henni ber að hafa hag borgarbúa að leiðarljósi. Reykjavík hefði þróast áfram sem „evrópsk" borg án flugvallar, líkt og fram að stríði og hefði þá m.a. hamlað fólksflótta á „mölina".

Tjónið er mikið. Á 60 árum nemur það þúsundum milljarða í auknum stofn- og rekstrarkostnaði heimila, fyrirtækja og sveitarfélaga, í tímasóun, aksturskostnaði og heilsutapi í stækkandi borg. En ábati af byggð með 45 þúsund íbúum og störfum í Vatnsmýri er mikill: Stjórnlaus útþensla byggðar stöðvast, vítahringur bílasamfélagsins rofnar, akstur minnkar um 40% og borgin verður mannvæn og skilvirk. Og völlurinn er enn í Vatnsmýri. Hann gagnaðist aldrei dreifbýlinu í að sporna við fólksflótta enda er íbúafjöldi víða kominn niður fyrir þau mörk þjónustu, sem flestir vilja. Hann stuðlar hins vegar að fólksflótta því af hans völdum uxu þéttbýli, sem buðu upp á góða millilendingu fyrir nýaðflutta. Völlurinn líkist leikvangi en þjónar þó þörfum forkólfa, sem einatt fljúga og aka á annarra kostnað. Hann virðist hluti byggðarstefnunnar, oft nýttur til að sefja landsbyggðarbúa, sem eru enn án boðlegra vega af því að þingmenn þeirra fóru illa með vegafé. Völlurinn sameinar sveitarstjórnir í glímu við tilvistarangist og brottflutning vegna vondrar byggðastefnu, óvægins framsals kvóta og vítahrings fábreytni. Stofnbrautir, vegafé og flugvöllur eru á valdi samgönguráðherra, sem ræður því, sem máli skiptir um þróun borgarinnar. Og hann beitir valdinu ótæpilega gegn borgarbúum í þjónkun við ímyndaða hagsmuni, sem forkólfar móta í bakherbergjum og berjast fyrir með kjafti og klóm á landsfundum landsmálaflokka. Þar ráðast örlög þjóðar, oft með ólýðræðislegri hætti en orð fá lýst sbr. landsfundi Sjálfstæðisflokks og Samfylkingar.

Í þessu ljósi eru skrif Birnu Lárusdóttur og annarra landsbyggðarforkólfa ekki verð þess að eltar séu við þau ólar. Þeim væri sæmst að stuðla að framtíðarlausn flugs á Suðvesturlandi.

Höfundur er arkitekt og áhugamaður um lýðræði og skilvirka borg.