Blair og breska íhaldið

Björgvin G. Sigurðsson skrifar um bresku kosningarnar. Breski Verkamannaflokkurinn gjörsigraði Íhaldsflokkinn í maí árið 1997 og var það ógleymanlegt að vera staddur á kosningahátíð flokksins í London þá nótt. Leikurinn var síðan endurtekinn 2001 þegar Tony Blair leiddi flokkinn til stórsigurs öðru sinni. Í fyrsta sinn í rúmlega 100 ára sögu flokksins hefur hann setið tvö heil kjörtímabil í röð við völd í Bretlandi. Í vor verður kosið á ný til breska þingsins. Átta árum eftir sigurinn mikla og þremur leiðtogum hjá Íhaldsflokknum síðar stefnir allt í að Tony Blair leiði flokk sinn til þriðja sigursins í röð. Þrátt fyrir þau reginmistök Blairs að taka þátt í og styðja innrásina í Írak og nokkur erfið mál innanlands á borð við afsögn Davids Blunkett, innanríkismálaráðherra, átökin á milli Blairs og Gordons Brown, fjármálaráðherra, hefur breskum hægrimönnum ekki tekist að öðlast tiltrú kjósenda, enda flokkurinn rúinn trausti og stefnumiðum eftir afhroðið 1997. Bæði Íhaldsmenn og Frjálslyndir hafa að sjálfsögðu bundið við það miklar vonir að þeir næðu í það minnsta að höggva verulega í meirihluta Verkamannaflokksins. Að minnsta kosti að ná einhverju af fylginu til baka sem fór til Verkamannaflokksins 1997, en Tony Blair, sem hefur ásamt Gordon Brown gnæft yfir bresk stjórnmál síðastliðinn áratug, virðist ætla að standa þetta af sér. Þá virkar Michael Howard flokksformaður Íhaldsmanna ekki mjög sannfærandi sem valkostur við hliðina á Blair og Brown og pólitík Íhaldsflokksins er vægast sagt fráhrindandi enda komin lengra til hægri en nokkru sinni fyrr um árabil. Miðjan er horfin úr flokknum. Allt stefnir því í þriðja sigurinn og hann verði sögulegur, því margt bendir til að hann verði af svipaðri stærðargráðu og hinir tveir. Flokkurinn hefur nú yfir 160 manna meirihluta í breska þinginu. Til samanburðar má geta þess að Frjálslyndir demókratar hafa um það bil 55 þingmenn á þinginu í það heila. Howard hefur ekki náð og varla reynt að færa Íhaldsflokkinn nær miðju og hefur það valdið talsverðum deilum innan flokksins. Til dæmis þá hefur Michael Portillo, fyrrum ráðherra og þingmaður flokksins, gagnrýnt Howard harkalega. Portillo telst til hófsamra innan flokksins og átelur hann Howard fyrir að hafa ekki notað tækifæri sitt til að færa flokkinn nær miðju og gera hann þannig kjósanlegan á ný. Staðan er því um margt hagfelld fyrir Verkamannaflokkinn ef litast er um innanlands nú rétt fyrir kosningar. Efnahagurinn blómstrar, Íhaldið áfram rúið trausti, atvinnuleysi það minnsta í 20 ár, miklar umbætur og fjárfestingar í mennta- og heilbrigðiskerfinu og þannig mætti lengi telja. Tony Blair þarf hinsvegar að vinna þennan þriðja sigur og halda flokknum við völd til að honum takist að setja það mark sitt á breskt samfélag sem upp var lagt með af endurnýjuðum Verkamannaflokki árið 1997 eftir átján ára eyðimerkurgöngu. Markmiðið var og er að breyta bresku samfélagi með varanlegum hætti á mörgum sviðum. Til þess þarf flokkurinn lengri tíma og því verður spurt að leikslokum í maí.