Vaskur eða tekjuskattur?

Í umræðu um hugsanlegar skattalækkanir ríkisstjórnarinnar hefur hvort tveggja verið nefnt, lækkun tekjuskatts einstaklinga eða lækkun virðisaukaskatts. Því er ekki úr vegi að skoða hver áhrifin eru af hvorri aðgerð um sig á okkur skattgreiðendur. Áður hef ég reyndar rætt að ríkisstjórnin eigi alls ekki að leggja út í skattalækkanir á þessum tíma nema draga enn meira úr útgjöldum. Mest hefur verið rætt um lækkun á hinu almenna skattþrepi tekjuskatts einstaklinga sem nú er 25,75%. Í staðgreiðslu bætist við 12,83% útsvar sem rennur til sveitarfélaga. Væri tekjuskattshlutfallið lækkað myndi það hafa þau áhrif að ráðstöfunartekjur þeirra einstaklinga sem greiða tekjuskatt myndu óneitanlega hækka og bæta þar með afkomu þeirra. Lækkunin myndi væntanlega einnig lækka verð á ýmissi þjónustu og þar með hafa áhrif til lækkunar verðbólgu. Staðreyndin er hins vegar sú að innan við helmingur framteljenda greiðir einhvern tekjuskatt. Því myndi lækkun á skatthlutfalli tekjuskatts ekki nýtast nema hluta framteljenda og síst þeim sem hafa hvað lægstar tekjur. Önnur leið væri að hækka frádráttarliðina og vil ég þar nefna persónuafsláttinn. Persónuafsláttur er nú 27.496 krónur á mánuði sem þýðir að skattleysismörkin eru 71.270 krónur á mánuði. Hækkun á persónuafslætti myndi nýtast mun fleiri einstaklingum en lækkun almenna skattþrepsins og nýtast best þeim sem eru með tekjur nálægt núverandi skattleysismörkum. Lækkun virðisaukaskatts myndi aftur á móti nýtast öllum. Það myndi leiða til lægra vöruverðs, svo framarlega sem samkeppni er næg, og lækka framfærslukostnað heimilanna. Spurningin er þá hvernig lækkunin myndi skiptast á milli skattþrepa. Almenna skattþrepið er sem kunnugt er 24,5%. Í lægra skattþrepinu, sem er 14%, eru matvörur, afnotagjöld útvarps, gisting, blöð, tímarit og bækur auk rafmagns og kostnaðar við húshitun. Samkvæmt vísitölu neysluverðs bera um 20% af útgjöldum meðalheimilis 14% virðisaukaskatt. Því myndi lækkun almenna þrepsins nýtast meðalheimilinu betur, en ef skattalækkunin ætti að nýtast hinum tekjulægstu ætti hún að beinast að lægra skattþrepinu, en þar eru matvælin. Hvaða leið er líklegt að ríkisstjórnin velji? Ef valið stendur á milli lækkunar tekjuskattshlutfalls og virðisaukaskattshlutfalls, þá er ljóst að fleiri myndu njóta góðs af lækkun virðisaukaskatts. Frá sjónarhóli ríkisins er vænlegra að lækka tekjuskattinn, því hægt er að lækka hann um mun fleiri prósentustig en virðisaukaskattinn fyrir sömu upphæð. Sé ríkisstjórninni hins vegar annt um hagstjórn myndi hún fresta skattalækkunum til að draga úr þenslu, sem kemur öllum vel þegar til lengdar lætur, og undirbúa skattalækkanir þegar verr árar.