Atkvæðadrottningin

Kosningar í Evrópu - Björgvin Björgvinsson, myndlistarkennari Finnlandi. Eins og komið hefur fram í Fréttablaðinu var kjörsóknin í Evrópusambandskosningum frekar dræm eða um 43 prósent. Kjósendur í mjög mörgum hinna 25 Evrópusambandslanda kusu frekar um innlandsmál, heldur en Evrópumálin. En hvernig var þessu háttað í Finnlandi, í landinu sem hefur að mínu mati tekið forystuna í Evrópusambandsmálunum innan Norðurlandanna? Forystu sem undirstrikast af því að Finnland er eina landið á Norðurlöndunum sem tekið hefur upp evrópska gjaldmiðilinn evruna. Því má segja að Finnland sé ekki hálfvolgt í Evrópusambandinu, eins og Svíþjóð og Danmörk. Finnskir stjórnmálamenn eru flestir mjög áhugasamir um Evrópusambandsmálin og telja að sambandið sé mikil lyftistöng fyrir Finnland til langs tíma litið. Eins og ég nefndi í grein minni í Fréttablaðinu 20. apríl sl. hefur Paavo Lipponen, fyrrum forsætisráðherra Finnlands og formaður Sósíaldemókrataflokksins, verið einn harðasti stuðningsmaðurinn í Evrópusambandsmálunum og hann gerir sér enn vonir um að hreppa topp leiðtogasæti innan EB. Það er eins með Finna og almenning í hinum Evrópusambanslöndunum að áhuginn á Evrópusambandsmálunu hefur verið frekar lítill. En kosningaþátttakan nú bendir þó til þess að áhugi finnsks almennings sé að glæðast í þessum efnum. Nú var kosningaþátttakan 41 prósent, en var aðeins um 30 prósent í kosningunum 1999. En þrátt fyrir aukinn áhuga í kosningunum nú hafa Finnar um allt annað en stjórnmál að hugsa um sumarmánuðina, þegar þorri landsmanna nýtur sumarsælunnar við finnsku vötnin, og hálf milljón finnskra sumarbústaða vítt og breytt um landið við strendur vatnanna segir sína sögu í því sambandi. Og þó Finnar fylgist ekki heldur með stjórnmálaþrasinu á Íslandi, þá eru þeir engu að síður áhugasamir um Ísland, og þá fyrst og fremst um umverfi landsins og mjög margir vilja sækja landið heim. Í því sambandi hef ég sjálfur stuðlað að slíkum heimsóknum og hef ég farið með þrjá finnska ferðahópa til Fróns. Alveg eins og í Evrópusambandskosningunum 1999, þá skiptu þrír stærstu stjórnmálaflokkarnir í Finnlandi flestum þingsætunum á milli sín nú, fengu 11 sæti af 14 mögulegum. Á Evrópusambandsþinginu sitja 732 þingfulltrúar frá 25 löndum og hlutur Finna er aðeins 14 þingsæti. Sýnast mér þingsætin skiptast á milli landanna eftir íbúatölunnii í hverju landi fyrir sig. Í Finnlandi búa rúmar fimm milljónir manna og í hlut landsins koma 14 þingsæti á Evrópusambandsþinginu. Manni dettur þá í hug að velta fyrir sér hve mörg þingsæti Íslandi fengi, gerðist landið aðili að Evrópusambandinu. Í Evrópusambandskosningunum í Finnlandi vekur nú athygli að atkvæðadrottningin, með yfirgnæfandi sigur yfir aðra frambjóðendur, er Anneli Jäätteenmäki með 149.105 atkvæði. Eins og kunnugt er varð Anneli að segja af sér starfi forsætisráðherra Finnlands síðasta sumar, eftir að hafa gegnt embættinu í aðeins tvo mánuði, en hún var fyrsti kvenforsætisráherrann í sögu landsins. Aðdragandi afsagnarinnar voru "leyniskjöl" af fundi Bush og Lipponen í Washington vegna komandi innrásar í Írak, sem Anneli "veifaði" í finnsku þingkosningunum vorið 2003. Upplýsingarnar höfðu lekið frá fyrrum aðstodarmanni Finnlandsforseta til hennar. Finnskur almenningur virðist styðja Anneli, þrátt fyrir niðurlægjandi afsögn hennar úr forsætisráherraembættinu síðasta sumar. Fjölmörg dæmi sýna að almenningur í hinum ýmsu löndum er oft tilbúinn að fyrirgefa stjórnmálamönnum margvísleg afglöp, ef kostir þeirra vega þyngra en afglöpin, samanber kvennafar Bills Clintons, svo dæmi sé nefnt. Það er ljóst að stjórnmálaumræðan dettur ekki í neitt dúnalogn á Íslandi eða Finnlandi í sumar, en stundum dettur manni í hug að stóru málin gleymist, sérstaklega þegar maður er minntur á stærri vandamálin. Jón Ormur Halldórsson skrifaði í Fréttablaðið 9. júní sl. um utanríkisstefnu Bandaríkjanna. Hann skifaði m.a. að hagfræðingurinn Jeffrey Sachs, telji að bjarga megi einni milljón mannslífa (aðallega börnum) á ári með því að veita þremur milljörðum dollara til baráttu gegn malaríu. Þessi upphæð nemur um það bil tveimur prósentum af kostnaðinum við stríðið í Írak. Svona tölur ættu vissulega að vekja alla menn til alvarlegrar umhugsunar.