Þarf fimm háskólagráður til að segja já?

Þegar ljóst var að við myndum kjósa um það hvort hefja ætti aðildarviðræður við Evrópusambandið á ný þann 29. ágúst fór ég að spyrja einfaldra spurninga.

Gætum við búið við lægri vexti, minni verðbólgu og meiri efnahagslegan stöðugleika?

Ég var ekki að halda því fram að ég vissi svarið. Ég var einfaldlega að spyrja hvort svarið gæti verið já. Þessi einfalda spurning hefur hins vegar gjarnan fallið í grýttan farveg, sem ég á erfitt með að skilja.

Hvað er það við þessa spurningu sem vekur svona hörð viðbrögð?

Er einhver ógn fólgin í því að velta því fyrir sér að hlutirnir geti breyst til hins betra? Er það ekki einmitt hluti af framþróun fremur en stöðnun? Hvers vegna ættum við að sætta okkur við stöðuna eins og hún er, ef við höfum möguleika á að gera betur?

Í kjölfarið hef ég heyrt því haldið fram að samningur um aðild myndi ekki færa okkur lægri vexti, minni verðbólgu eða meiri stöðugleika. Og þess vegna sé tilgangslaust að fara í viðræður.

En ef við teljum að upptaka evru geti verið ein leið að meiri efnahagslegum stöðugleika til lengri tíma, þá hlýtur að vera skynsamlegt að skoða hvort og með hvaða skilmálum Ísland gæti orðið aðili að Evrópusambandinu. Og áður en hægt er að taka slíka ákvörðun þurfum við að vita hvað samningur myndi í raun fela í sér.

Þegar ég bendi á þetta þá fæ ég svarið: Það er ekkert um að semja!

En hvernig getum við verið svo viss um það áður en við höfum farið í gegnum viðræðurnar og séð hvað raunverulega er hægt að semja um?

Stundum virðist ekki nóg að segja: „Ég vil sjá hvað kemur út úr þessu.“

Maður þarf helst að vera sérfræðingur í sjávarútvegi, landbúnaði og Evrópurétti, kunna Lissabon-sáttmálann utanbókar og vera með Maastricht-skilyrðin tattúeruð á handabaki til að mega teljast gjaldgengur í umræðunni.

En þarf virkilega fimm háskólagráður til að segja já til að sjá?

Ég er ekki sérfræðingur í þessum málaflokkum. Og ég held að það sé heldur ekki sanngjörn krafa til venjulegs kjósanda. Við hljótum að mega skoða aðra möguleika án þess að þurfa fyrst að sanna að við vitum nákvæmlega hvert þeir leiða.

Og við hljótum að mega hafa skoðun á því hvort það sé þess virði að kanna þá möguleika, jafnvel þótt við vitum ekki fyrirfram hvert svarið verður.

Við megum spyrja, kynna okkur málið og taka svo okkar eigin ákvörðun.

Þess vegna segi ég já til að sjá.

Höfundur er stjórnarmaður í samtökunum Sjá.