Tók fjögur ár að slá föstu að sam­ræði við barn væri nauðgun

Með dómi Héraðsdóms Reykjaness árið 2023 var maðurinn dæmdur í tveggja ára fangelsi fyrir brot á ákvæði hegningarlaga sem bannar kynlíf með börnum undir fimmtán ára. Hann var aftur á móti sýknaður af ákæru fyrir að hafa nauðgað stúlkunni þar sem dómurinn taldi hann ekki hafa beitt barnið nauðung. Sá dómur var harðlega gagnrýndur á sínum tíma. 

Þurftu að meta hvort barnið hafi verið nægilega þroskað

Landsréttur dæmdi manninn í þriggja og hálfs árs fangelsi fyrir nauðgun í febrúar í fyrra en Hæstiréttur ómerkti þann dóm og gerði Landsrétti að meta hvort stúlkan hefði verið nægilega þroskuð til að veita samþykki. 

Í gær komst Landsréttur að þeirri niðurstöðu að svo hefði ekki verið og staðfesti fyrri dóm um þriggja og hálfs árs fangelsi. 

Réttur dómur en kveðinn upp of seint

Drífa Snædal, talskona Stígamóta, fagnar dóminum en gagnrýnir hversu langan tíma tók að komast að réttri niðurstöðu.

„Ég tel þetta vera réttan dóm. Þarna er náttúrulega verið að tala um þrettán ára barn og það er ekki hægt að líta svo á að þrettán ára barn geti veitt samþykki. Þannig að mér finnst þetta rökrétt að þarna sé sakfellt fyrir nauðgun. Síðan er hins vegar annað mál hvað þetta hefur tekið óskaplega langan tíma í dómskerfinu. Nauðgunin á sér stað í febrúar 2022. Það eru rúm fjögur ár síðan og það tekur alveg ofboðslega á brotaþola þessi tímalengd og einhvern veginn að fá ekki lok mála innan skynsamlegra tímamarka. Þetta er einstaklega langur tími og ég ætla bara rétt að vona brotaþolans vegna að þessu máli sé þá lokið núna.“

Gegn réttarvitund almennings

Þá segir hún að upphaflegur dómur Héraðsdóms Reykjaness hafi verið skrýtinn og í andstöðu við réttarvitund almennings.

„Það voru töluverð viðbrögð við þeim dómi og það var alveg augljóst að þetta var ekki í samræmi við réttarvitund almennings, sá dómur. Þannig að ég er ánægð með það að Landsréttur hafi gefið í og ákveðið að dæma fyrir nauðgun. Það var að eina rétta.“

Meðal þeirra sem gagnrýndu dóm héraðsdóms var Kolbrún Benediktsdóttir varahéraðssaksóknari. 

„Eins og við leggjum þetta upp þá geta börn á þessum aldri ekki veitt samþykki og þegar um er að ræða svona mikinn aldursmun þá geti það ekki talist gilt samþykki. Við erum að byggja á því að þetta sé ólögmæt nauðung í ljósi yfirburðarstöðu,“ sagði hún í samtali við Vísi á sínum tíma.

Á ekki að vera spurning

Sem áður segir ógilti Hæstiréttur fyrri dóm Landsréttar á þeim grundvelli að mat á því hvort stúlkan hefði verið nægilega þroskuð til að veita samþykki hefði ekki farið fram. Drífa furðar sig á því að það hafi verið talið skipta máli.

„Í mínum huga er þetta ekki spurning. Þarna er náttúrulega gríðarlegt valdaójafnvægi. Fullorðið fólk á að hafa þroska sem börn hafa ekki. Við erum með lög í landinu um að ef þú veitir ekki samþykki fyrir kynferðislegum athöfnum, þá er það nauðgun og það er engin leið að líta svo á að þrettán ára barn geti veitt samþykki eða hafi þroska til þess. Þá skiptir ekki endilega máli hversu þroskað barnið telst vera. Þrettán ára er barn og þrettán ára getur ekki veitt samþykki.“