Um­tals­verður há­vaði undan­skilinn að­gerðaráætlun um hávaða­mengun

Það er mikið fagnaðarefni þegar Heilbrigðiseftirlit Reykjavíkur lætur umhverfishávaða í kringum fjölmennustu byggð landsins varða.

Í sjónvarpsfréttum RÚV þann 9. maí var flutt frétt af athugasemdum Heilbrigðiseftirlits Reykjavíkur vegna hávaða sem hlýst af brúarsmíði yfir Fossvog. Þar verða framkvæmdaaðilar að vinna á nóttunni vegna þess að höfuðborgarsvæði Íslands er það eina í Evrópu sem er með flugvöll í skilgreindri miðju innan um stjórnsýslu, menntastofnanir og sína fjölmennustu byggð. Hæð prammans sem er notaður til að reka niður nauðsynlega staura er talin geta ógnað flugöryggi en völlurinn er bæði með ítrasta opnunartíma og margbreytilegustu tegund flugumferðar sem leyfist í evrópskum höfuðborgum. Því þarf verktakinn að vinna á nóttunni.

Samkvæmt frétt RÚV hefur Heilbrigðiseftirlitið áhyggjur af „rúmraski íbúa” í grennd við framkvæmdirnar. Hávaðinn sem hlýst af þessum tímabundnu framkvæmdum getur numið 40-45 desibelum og einstaka sinnum yfir því marki samkvæmt mælingum verktakans. Samkvæmt staðarstjóra verktakans Ístaks hafa engar kvartanir borist til fyrirtækisins hingað til.

Taka ber fram að Ístak hefur verið til stakrar fyrirmyndar hvað varðar upplýsingagjöf til íbúa í nágrenni framkvæmdanna. Á Facebook-grúppum nálægra hverfa hefur staðarstjórinn bæði lýst skilningi á því að framkvæmdin geti haft áhrif á íbúa og miðlað upplýsingum um möguleg áhrif og vinnulag. Enda eru neikvæð áhrif umhverfishávaða á andlega líðan og líkamlegt heilsufar fólks vel þekkt og fjölmargar borgir víða um heim farnar markvisst að vinna í aðgerðum til að draga úr óþarfa hávaða.

Haft er eftir fulltrúa eftirlitsins að „full ástæða sé til að hafa áhyggjur af áhrifum þessa á svefn og hvíld íbúa og þar með heilsu þeirra.” Íbúasamtökin Hljóðmörk hafa nú í nær tvö ár bent eftirlitinu, öðrum stjórnsýslustofnunum og stjórnmálafólki á höfuðborgarsvæðinu á neikvæð áhrif óþarfa flugs frá Reykjavíkurflugvelli. Flugvöllurinn er eins og áður segir einstakur í nágrannalöndum okkar hvað varðar eftirlitsleysi og stjórnleysi þegar kemur að tegund og magni flugumferðar og staðsetningu vallarins. Hvergi í miðborgum Evrópu þekkist til dæmis að heilu sunnudagar fólks á jörðu niðri séu undirlagðir af langvinnu hringsóli kennsluflugvéla, og milljarðamæringar fá hvergi jafn ódýr einkaþotustæði í miðri byggð.

Það vekur sífellt meiri furðu að engar hljóðmælingar fara fram við flugvöllinn, og að áhrif hávaða í opinberum skýrslum byggir á reiknuðum gildum sem rekstraraðilinn sjálfur leggur fram. Á meðan hafa einkamælar ítrekað mælt í kringum 80 db í hverfum kringum flugvöllinn, og uppgefin hávaðamerki frá þyrluframleiðendum benda til að slíka starfsemi ætti að lágmarka yfir byggð. En það þarf svo sem ekki annað en að vera í leikskóla eða eiga heima undir þyrlu í lágflugi til að átta sig á því.

Sofið út í London

Hljóðmörk hefur áður lýst áhyggjum af afskiptaleysi íslenskrar stjórnsýslu af hávaðamengun og öryggisógn í kringum starfsemina á Reykjavíkurflugvelli. Fjölmennasta svæði Íslands þarf einhverra hluta vegna að beygja sig og sveigja í meðvirkni með miðlægasta borgarflugvelli Evrópu. Sunnudagsmorguninn 10. maí gátu íbúar London sofið út þar sem London City flugvöllurinn er lokaður frá hádegi á laugardegi til hádegis á sunnudegi. Umferð um hann lýtur ströngu regluverki og eftirliti enda er hann 14 km frá skilgreindri miðborg London. Þar er hvorki kennslu- né þyrluflug og flugleiðir eru hannaðar til að valda sem minnstum ama. En íbúar í Skerjafirði, Kársnesi og Garðabæ vöknuðu hins vegar við kunnulegt hljóð kl. 8.15 sama sunnudagsmorgun. Þá hóf sig á loft einkaþota frá Kaliforníu í átt til Liverpool frá Reykjavíkurflugvelli þar sem fjarlægðin frá brautarenda í norður er 1 km frá Alþingishúsinu og 650 m í suður að stóru íbúðarhverfi í Kópavogi. Næsta klukkutímann fóru fimm vélar frá vellinum og þota Icelandair á leið frá Kaupmannahöfn til Keflavíkur flaug yfir höfuðborgarsvæðið endilangt.

Samkvæmt upplýsingum sem hafa birst í fjölmiðlum hefur Heilbrigðiseftirlitið lagt til þó nokkrar takmarkanir sem skilyrði fyrir útgáfu starfsleyfis Reykjavíkurflugvallar sem starfar nú á öðru ári á undanþágum. Enda væri tilgangur eftirlitsins enginn ef það gerði ekki alvarlegar athugasemdir við starfsemina í núverandi mynd.

Leyfi til að valda ónæði

Þann 7. maí birti Heilbrigðiseftirlitið athyglisverða aðgerðaráætlun sem unnin er í samræmi við kröfur Evróputilskipunar um umhverfishávaða. Markmið áætlunarinnar er að draga úr áhrifum hávaða á heilsu og lífsgæði borgarbúa. Þar segir orðrétt:

Áætlunin felur í sér fjölbreyttar aðgerðir til að draga úr hávaða, meðal annars uppsetningu hljóðvarna, betrumbætur á skipulagi, lækkun umferðarhraða og eflingu umhverfisvænna ferðamáta á borð við göngu, hjólreiðar og almenningssamgöngur. Áhersla verður lögð á svæði þar sem hávaði veldur íbúum verulegu ónæði, sérstaklega þar sem hljóðstig fer yfir mörk sem skilgreind eru í reglugerðum. Þá verður einnig unnið að því að vernda og þróa svokölluð kyrrlát svæði í borginni.

Seinna í aðgerðaráætluninni má hinsvegar finna þessa málsgrein.

Umtalsverður hávaði berst einnig frá flugumferð um Reykjavíkurflugvöll en hann er undanskilinn aðgerðaáætlun þessari.

Á meðan við höfum áhyggjur af afskiptum og hótunum sérhagsmuna gagnvart ferlinu sem er í gangi varðandi starfsleyfi Reykjavíkurflugvallar hvetjum við eftirlitið til þess að standa vörð um hagsmuni og heilsufar íbúa gagnvart hávaðamengun í hvívetna.

Höfundar eru meðlimir í Hljóðmörk, íbúasamtökum gegn óþarfa flugumferð.