Ó­seðjandi útvistunarblæti Sam­fylkingar og Vinstrisins (2/3) Orð Vinstrisins á móti verkum

Vinstrisins er kosningasamsteypa Vinstri grænna og Vor til vinstri, stofnuð fyrir sveitarstjórnarkosningarnar 2026. Vor til vinstri er hreyfing sem Sanna Magdalena, fyrrverandi pólitískur leiðtogi Sósíalistaflokksins, stofnaði eftir að hún sneri baki við flokknum, þótt hún sé enn skráð á félagaskrá hans. Þrátt fyrir að félagsmenn Sósíalista hafi kosið hana sem leiðtoga með standandi lófaklappi, hafnaði hún þeim vegna ágreinings við nokkra einstaklinga í framkvæmdastjórn. Nú býður hún fram gegn fólkinu sem sýndi henni þennan heiður.

Spurningin brennur á mörgum: Á vinstrifólk raunverulega að treysta þessu framboði þegar gögnin sýna að það útvistar opinberri þjónustu af meiri krafti en áður, þrátt fyrir fögur orð um annað?

„Útvistun er hugmyndafræðilegt illgresi“

Þannig komst Sanna, oddviti Vinstrisins, að orði í pistli á Vísi þann 9. febrúar 2026. Þar spurði hún hvort útvistun hefði „sýnt fram á að þar sé vel farið með almannafé" og hvort þetta væri „skynsöm leið fyrir þá sem reiða sig á þjónustuna".

Greiningin er hárrétt, en vandamálið er veruleikinn. Undir meirihluta oddvitans og Vinstrisins hefur nákvæmlega það gerst sem hún lýsir sem „illgresi“, án þess að nokkur hafi hreyft legg né lið til að stöðva það.

Verkin tala

• Securitas: Í maí 2025 var samþykktur samningur við Securitas hf. um öryggisgæslu og húsvörslu í stjórnsýsluhúsum borgarinnar. Áður sinnti eigið starfsfólk borgarinnar þessum störfum, en þau voru lögð niður og færð verktaka.
• iClean: Sama mánuð samþykkti ráðið ræstingasamning við iClean ehf., fyrirtæki sem Efling hafði gagnrýnt harðlega fyrir brot á vinnurétti. Þetta gerðist á meðan stéttarfélagið barðist gegn kjarabrotum í hreingerningariðnaðinum.
• Vetrarþjónusta: Í september 2025 kláraði nýi meirihlutinn útvistun á vetrarþjónustu gangstétta og hjólastíga. Afleiðingarnar létu ekki á sér standa; fyrsta snjókoma vetrarins sýndi að hreinsun sem áður tók 36 klukkustundir tók nú fjóra sólarhringa.

Eina ljósa dæmið um innvistun undir þessum meirihluta er sorphirðan, þar sem borgin rekur eigin starfsfólk og eigin bílaflota. Þegar öllum tilboðum í nýja sorpbíla var hafnað í janúar 2026 samþykkti ráðið beina samningsgerð til að tryggja áframhaldandi eigin rekstur. Þetta sýnir að þegar pólitískur vilji er til staðar er hægt að velja innvistun. Spurningin er hvers vegna sá vilji birtist ekki þegar kemur að húsvörðum, ræstingum eða vetrarþjónustu.

Sorphirðan sýnir líka hversu stöðugur þrýstingurinn er á stjórnmálamenn að útvista jafnvel vel rekinni opinberri þjónustu. Sjálfstæðisflokkurinn lagði ítrekað til einkavæðingu sorphirðunnar, bæði í september 2023 og janúar 2024, þrátt fyrir að borgin sé eina sveitarfélagið á Íslandi sem rekur sorphirðu með eigin starfsfólki og greiðir þeim mannsæmandi laun. Í október 2025 staðfesti rannsókn héraðssaksóknara og Samkeppniseftirlitsins á Terra og Kubbi nákvæmlega þá hættu sem verkalýðshreyfingin hafði varað við: tilboðssvik, markaðsskiptingu og einokunarverðlagningu í sorphirðu hjá sveitarfélögum sem höfðu útvistað þjónustunni. Þetta er veruleikinn sem bíður þeirra sem gefa eftir fyrir þrýstingnum.

Oddviti Vinstrisins skrifar að útvistun rífi upp stöðugleika þar sem starfsmaður þekki húsnæði sitt og ábyrgð. Þetta lýsir því miður nákvæmlega þeim veruleika sem hún sjálf skapaði þegar húsverðir borgarinnar voru settir á götuna.

Innkauparáðið: 25 fundir, engar spurningar

Undir meirihluta Vinstrisins á þessu ári hélt innkaupa- og framkvæmdaráð 25 fundi og samþykkti um 70 útboð.

Í mars 2025 fékk ráðið það verkefni frá borgarstjórn að vinna tillögur um keðjuábyrgð, svo borgin bæri ábyrgð á kjörum starfsfólks hjá verktökum sínum. Á næstu 22 fundum gerðist bókstaflega ekki neitt. Orðið „keðjuábyrgð“ birtist aldrei aftur í fundargerðum. Orð á borð við „trúnaðarmaður“, „Efling“ eða „kjaraskilyrði“ koma hvergi fyrir í öllum þessum 70 útboðum.

Trúverðugleikinn

Ætlar vinstrifólk virkilega að treysta þeim sem tala gegn útvistun í fjölmiðlum en stimpla hana af á hverjum einasta fundi? Oddviti Vinstrisins sneri baki við sínum eigin félögum í Sósíalistaflokknum og útvistaði svo störfum vinnandi fólks af meiri krafti en nokkur hægri meirihluti hefði gert á sama tíma.

Þegar orðin og verkin stefna í sitthvora áttina verða kjósendur að velja hvort þeir trúa fögrum loforðum eða köldum tölum. Tölurnar ljúga ekki.

Höfundur er flokksmaður í Sósíalistaflokknum.

Þetta er önnur grein í þriggja greina seríu um útvistun í Reykjavík. Næst: Leigan sem enginn ræðir.

Heimildir

Sanna Magdalena, „Viljum við flókið kerfi milliliða eða einfaldari leið að grunnþjónustu?“ Vísir, 9. febrúar 2026.

Fundargerðir innkaupa- og framkvæmdaráðs, fundir 158-182 (reykjavik.is).

Fundargerðir borgarráðs, fundur 5784 (reykjavik.is).

Útboðsgögn 16146 (öryggisgæsla), 16097 (ræsting), 16169 (vetrarþjónusta).

Efling stéttarfélag, gagnrýni á kjarabrot, febrúar-maí 2025.