Stjórnarandstaðan styður aðgerðir gegn Rússum

Fulltrúar stjórnarandstöðunnar í utanríkismálanefnd lýsa stuðningi sínum við þátttöku Íslands í samstilltum aðgerðum vestrænna ríkja gegn Rússum vegna efnavopnaárásar á Bretlandi. Þeir telja allir skynsamlegt að að vísa ekki rússneskum erindrekum úr landi eins og aðrar þjóðir hafa gert.

Ríkisstjórnin tilkynnti í gær að Ísland tæki þátt í samstilltum aðgerðum vestrænna ríkja vegna efnavopnaárásar í enska bænum Salisbury fyrr í þessum mánuði. Grunur leikur á að rússnesk stjórnvöld hafi staðið að baki árásinni. Íslensk stjórnvöld hafa frestað tvíhliða fundum með rússneskum ráðamönnum og háttsettum embættismönnum um óákveðinn tíma. Því munu engir íslenskir ráðamenn fara á heimsmeistaramótið í knattspyrnu í Rússlandi í sumar.

Ísland er hins vegar eina landið á Norðurlöndunum sem vísar engum rússneskum erindrekum úr landi í tengslum við aðgerðirnar.

Jón Steindór Valdimarsson, sem kom inn sem varamaður fyrir hönd Viðreisnar í stað Þorgerðar Katrínar Gunnarsdóttur, á fundi utanríkismálanefndar Alþingis í gær, segir alltaf spurning um hversu langt eða skammt eigi að ganga.

Hann bendir á að Ísland sé sennilega með eitt minnsta sendiráðið í Rússlandi, að minnsta kosti af Norðurlöndunum. Þannig séu aðeins þrír starfsmenn í sendiráði Íslands en minnsta norræna sendiráðið telur fjórtán. Íslenska sendiráðið yrði óstarfhæft ef Rússar svöruðu með því að reka erindreka þaðan heim eins og þeir hafa gert í tilfelli annarra ríkja.

„Ég held að við höfum gengið eins langt og skynsamlegt var í stöðunni. Við sýnum samstöðu, við leggjum okkar af mörkum en höfum auðvitað í huga hvaða afleiðingar það hefur. Ef við hefðum farið sömu leið og hinar þjóðirnar hefði það haft miklu meiri afleiðingar fyrir okkur en hin löndin,“ segir Jón Steindór.

Aðrar þjóðir hafa skilning á aðstöðu Íslendinga

Í sama streng tekur Gunnar Bragi Sveinsson, fulltrúi Miðflokksins í utanríkismálanefnd og fyrrverandi utanríkisráðherra.

„Þetta er kannski dæmi um það að við erum með litla [utanríkis]þjónustu sem gerir þó mjög góða hluti að sjálfsögðu en ég held að það hafi samt allir skilning á því að Ísland getur oft og tíðum ekki gert það sama og aðrir,“ segir hann.

Í skriflegu svari við fyrirspurn Vísis segir Michael Nevin, sendiherra Breta á Íslandi, gera sér grein fyrir að takmörk séu fyrir því hvað Íslendingar geti gert. Bresk stjórnvöld kunni að meta hversu staðráðin íslensk stjórnvöld séu að taka þátt í alþjóðlegri samstöðu.

Logi Einarsson, formaður Samfylkingarinnar sem einnig á sæti í utanríkismálanefnd, telur mikilvægt að Ísland hafi látið í sér heyra með því að taka þátt í aðgerðunum. Skoða verði aðgerðirnar í samhengi við stærðir ríkja.

„Ef við værum að fara að senda einn í burtu og því yrði svarað þá myndi það hafa miklu stærri afleiðingar fyrir okkur. Ég tel þetta svona sem fyrsta skref vera skynsamlegt,“ segir hann.

Rússar óútreiknanlegir

Þegar Íslendingar tóku þátt í viðskiptaþvingunum gegn Rússum eftir innlimun þeirra á Krímskaga í Úkraínu árið 2014 voru nokkrar gagnrýnisraddir á lofti innanlands og þrýstingur á Gunnar Braga, þáverandi utanríkisráðherra, um að taka ekki þátt í þeim.

Hann segist ekki hafa orðið var við slíkan þrýsting nú. Einhverjar áhyggjur hafi hann þó heyrt sem lúti að því hver viðbrögð Rússa verði. Þær áhyggjur telur hann eðlilegar.

„Við höfum alveg séð að þessir ágætu samstarfsfélagar okkar til magra ára, Rússar, eru óútreiknanlegir þessa stundina,“ segir Gunnar Bragi.