Greiðslumáti framtíðar kemur fyrst til landsins

Á þessum degi fyrir 24 árum voru debetkort tekin upp í fyrsta sinn hér á landi. Mörgum kann að bregða við þessar fregnir, enda debetkortin ansi stór hluti lífs okkar í nútímanum en þó er ekki lengra síðan en þetta að kortin urðu að þessum ómissandi hluta lífs okkar, nánast framlenging líkamans – eða að minnsta kosti heilans.

Auglýsing frá bönkunum birtist meðal annars í DV og Morgunblaðinu þar sem kortin voru kynnt til sögunnar og kostir þeirra taldir upp. Meðal annars voru þau sögð nútímalegur og þægilegur greiðslumiðill og vera fjögur kort í einu; staðgreiðslukort, hraðbankakort, ábyrgðarkort og bankakort. Þeir sem tryggðu sér kort snemma þurftu ekki að greiða færslugjöld af þeim fram að 1. apríl 1994 og ekkert árgjald fyrir árið 1994.

Þó voru ekki allir sáttir við þessa nýjung – Kaupmannasamtök Íslands mótmæltu upptöku „greiðslumáta framtíðarinnar, til þess að leysa vanda fortíðarinnar“ og var þá snúið á orð bankanna sem sögðu kortin greiðslumáta framtíðarinnar. Í blöðum birtist meðal annars auglýsing með yfirskriftinni „Látum ekki ráðast á okkur með korti og klóm“.

Undir mótmælin skrifuðu ÁTVR, Apótekarafélag Íslands, allir stórmarkaðir, Bílgreinasambandið, Félag íslenskra stórkaupmanna, Fríhöfnin í Keflavík, Flugleiðir, Landssamband iðnaðarmanna, Olíufélögin, Samband samvinnuverslana, Samband veitinga- og gistihúsa og fleiri.

Í auglýsingunni var ýmislegt talið til sem þessum hópi fannst ekki gott, þar á meðal að bankarnir myndu hækka verðið á notkun ávísanahefta, hækka vöruverð með því að krefjast þjónustugjalds af verslunareigendum og að notendur debetkortanna yrðu skikkaðir til að greiða færslugjöld.

„En við mótmælum einhliða ákvörðunum íslenska bankakerfisins um stórauknar álögur á einstaklinga og fyrirtæki í tengslum við debetkortið og upptöku þess.

Við skorum á íslenska neytendur og viðskiptavini bankanna að standa með okkur í baráttunni gegn einokun bankanna í þessu máli.

Við skorum á kaupmenn og aðra þjónustuaðila á Íslandi að gera ekki samning við kortafyrirtæki bankanna um þjónustugjaldtöku vegna debetkorta fyrr en samráðshópur KÍ gegn gjaldtöku vegna debetkorta hefur lokið störfum.“

Í dag hafa kort komið í staðinn fyrir notkun reiðufjár hér á landi. Þó, eins og kom fram í frétt Fréttablaðsins í desember í fyrra, notum við Íslendingar kreditkort töluvert minna en gengur og gerist í þeim löndum sem við berum okkur gjarnan saman við:

„Áætluð notkun debetkorta á Íslandi var aðeins um 34 prósent á árinu 2014 en til samanburðar var notkun debetkorta í Noregi helmingi meiri – eða um 68 prósent. Í Danmörku var hlutfallið um 64 prósent og í Svíþjóð um 55 prósent.“