Fylgist betur með fjármálamarkaði

Miklu máli skiptir að íslensk stjórnvöld herði eftirlit með fjármálamarkaðinum, veiti eftirlitsstofnunum öflugar valdheimildir og efli sjálfstæði þeirra, að mati sendinefndar Alþjóðagjaldeyrissjóðsins (AGS). Kaup bandarískra vogunarsjóða á nær þriðjungshlut í Arion banka verði prófsteinn á Fjármálaeftirlitið er það leggur mat á hvort þeir séu hæfir til þess að fara með virkan eignarhlut í bankanum.

Í nýrri skýrslu sendinefndarinnar segir að hætta felist í því að gefa flæði fjármagns frjálst án þess að herða um leið eftirlit með fjármálamarkaðinum. Hvetur nefndin ríkisstjórnina til að stíga strax stór skref í þá átt að styrkja alla eftirlitsstarfsemi sem og regluverk. 

Nefndin segir afnám gjaldeyrishafta leiða til gjörbreytts fjármálaumhverfis og vísar sérstaklega til kaupendanna í Arion. Nái þeir völdum í bankanum gætu þeir „sóst af hörku eftir háum arðgreiðslum, sölu eigna og endurskipulagningu“ á rekstri bankans.

Í skýrslunni nefnir nefndin auk þess að aukin samkeppni um innstæður muni hækka fjármagnskostnað í bankakerfinu og stuðla þannig að meiri áhættusækni.

Og eftir því sem samkeppnin á bankamarkaði harðnar telur sendinefnd AGS þeim mun nauðsynlegra að tryggja að íslensku bankarnir verði í höndum traustra og hæfra eigenda. Beinir nefndin þeim tilmælum til stjórnvalda að einkavæða ekki ríkisbankana tvo, Íslandsbanka og Landsbankann, í of miklum flýti, heldur að sýna þolinmæði og finna íhaldssama kaupendur, með gott orðspor, sem eru reiðubúnir til þess að fjárfesta á Íslandi til langs tíma. „Í öllum tilvikum ættu gæði nýrra eigenda að ganga fyrir hraða viðskiptanna eða verði,“ segir í skýrslu nefndarinnar.

Eins og áður segir leggur sendinefndin mikla áherslu á að eftirlit með fjármálamarkaðinum verði hert. Eftirlitsstofnanir líkt og Fjármálaeftirlitið þurfi að vera í stakk búnar til þess að draga úr áhættu í fjármálakerfinu eftir því sem flæði fjármagns til og frá landinu eykst. Sendinefndin vekur sérstaka athygli á „tveggja turna“ lausninni sem felst í því að sameina regluverk og eftirlit með bönkum innan Seðlabanka Íslands og fela Fjármálaeftirlitinu þess í stað að fylgjast með öðrum smærri fjármálafyrirtækjum. Telur sendinefndin það ýmsum vandkvæðum bundið að láta eina stofnun annast eftirlit með eiginfjárstöðu banka en aðra með lausafjárstöðu þeirra, líkt og í núverandi fyrirkomulagi. Augljós tækifæri séu til hagræðingar, sér í lagi í eins fámennu landi og Íslandi.