Flóttabarn vistað á Stuðlum

Fylgdarlausu börnin þrjú sem dvelja í móttökustöðinni eru allt drengir á aldrinum 14-16 ára, tveir afganskir og einn albanskur. Úrræðaleysi hefur einkennt hælismeðferð barnanna og því hafa þau gist með fullorðnum hælisleitendum. Þá hefur fylgdarlaust barn dvalið á meðferðarstofnuninni Stuðlum án þess að þurfa á slíkri vistun að halda.

„Við verðum að mæta þessum börnum, gefa þeim tilfinningalega athygli,“ segir Bragi Guðbrandsson, forstjóri Barnaverndarstofu, um breytingar sem standa til á meðferð þeirra. „Við lýsum eftir heimilum sem vilja taka fylgdarlaus börn að sér til skemmri tíma. Þetta eru tiltölulega fá börn sem koma til landsins og það er ekki lausnin að búa til aðra stofnun fyrir þessi börn.“

Bragi segir einnig standa til að breyta fyrirkomulagi sem er á skýrslutökum af börnunum.

„Eftir að börnin hafa verið aldursgreind og staðfest að þau eru börn þá á að vísa þeim í barnahús þar sem tekin verður af þeim ítarleg skýrsla. Það þarf að kalla eftir sögu þessara barna og ganga úr skugga um að þau séu ekki fórnarlömb mansals og í framhaldinu þarf að velja úrræði með tilliti til þess í hvernig ásigkomulagi þau eru.“

Guðríður Lára Þrastardóttir, héraðsdómslögmaður og talsmaður hælisleitenda hjá Rauða krossi Íslands, segir móttökur og aðstæður flóttabarna sem koma til Íslands fylgdarlaus óásættanlegar og þótt hægt verði að vísa börnum til fjölskyldna þá verði líka að vera fyrir þau móttaka við hæfi. „Ég tel mjög gott ef börnin eru send til fjölskyldu. En að okkar mati þarf að vera til staðar sérstakt móttökuhús þar sem börnin dvelja þangað til fundin hefur verið fósturfjölskylda. Það vantar öruggan stað þar sem er gæsla, aðstoð og stuðningur fyrir þessa krakka. Mér finnst málefni fylgdarlausra barna, eins og staðan er í dag, einkennast af stefnuleysi og seinagangi.“

Guðríður Lára segir fjölmargra úrbóta þörf og gagnrýnir aldursgreiningar á fylgdarlausum börnum. Greiningum geti skeikað um allt að fimm ár.“ Aldursgreiningar eru ónákvæmar aðferðir – þetta eru vísindalegar aðferðir en ónákvæmar og sá vísindalegi grunnur sem þær byggjast á er veikur af því að samanburðarhópurinn er börn frá Vesturlöndum en ekki börn frá þessum heimshlutum. Það skeikar iðulega árum í greiningunni, alveg upp í fimm ár.

ldursgreiningarnar eru að mati Rauða krossins ekki nægilega marktækar rannsóknir til að unnt sé að byggja íþyngjandi ákvarðanir á þeim. Ég myndi vilja sjá barnaverndaryfirvöld taka afstöðu til þess hvaða aðferð er eðlilegt að nota við aldursgreiningu, að okkar mati þarf að breyta verklaginu og innleiða nútímalegri og manneskjulegri aðferðir við aldursgreiningar.“