Aðgerðir til bjargar Mývatni eru hafnar

Heildstæð úttekt á fráveitumálum við Mývatn er hafin og er niðurstaða hennar væntanleg síðar í haust. Úttektin verður lögð til grundvallar með aðkomu ríkisins við framkvæmdir í fráveitumálum í Skútustaðahreppi.

Þetta kemur fram í svari ráðuneytisins við fyrirspurn Fréttablaðsins. Úttektin er gerð að beiðni umhverfis- og auðlindaráðuneytisins og Skútustaðahrepps í beinu framhaldi af vinnu samstarfshóps ráðherra vegna ástandsins í vatninu – þar sem fjallað var um orsakir vandans og mögulegar aðgerðir til úrbóta.

Í skýrslunni segir að „gott er að ná niðurstöðu um fjármögnun átaks í fráveitumálum við Mývatn sem fyrst svo hægt sé að gera ráð fyrir verulegum framkvæmdum í Reykjahlíð á árinu 2017“.

Í svari ráðuneytisins, þar sem Hugi Ólafsson skrifstofustjóri heldur á penna, segir að engin forskrift sé í lögum um vernd Mývatns og Laxár, eða í reglugerð, um hver hlutur ríkisins ætti að vera, eða gæti verið, í framkvæmdum í fráveitumálum.

Hins vegar sé ljóst að „fullur skilningur er á því að sveitarfélagið er fámennt og á erfitt með að axla eitt fjárhagslega ábyrgð á því að hertar kröfur gilda um fráveitumál þar, sem byggðar eru á sérlögum [Lög um verndun Mývatns og Laxár]. Þessi mál þarf að skoða að fenginni úttekt á fráveitumálunum og vinna í samvinnu ríkis og sveitarfélagsins.“

Nefnt er í skýrslunni að efla verði rannsóknir og vöktun á Mývatni og Laxá og lífríkinu þar. Samþykkt var í ríkisstjórn að efla rannsóknir og vöktun, samkvæmt minnisblaði umhverfisráðherra, og var þar sérstaklega nefnd vöktun á innstreymi næringarefna og skyldar rannsóknir, sem geta gagnast til að bæta yfirsýn yfir uppsprettur næringarefna og hugsanlegar afleiðingar næringarefnaauðgunar og blábakteríublóma.

Drög að vöktunar- og rannsóknaráætlun mun liggja fyrir, en ekki hefur verið gengið frá endanlegri samþykkt hennar og vinnan ekki komin af stað. „Vonandi verður gengið frá lausum endum þar vel tímanlega fyrir næsta sumar,“ segir í svari ráðuneytisins.

Þá hefur Umhverfisstofnun (UST) lýst sig reiðubúna til að efla fræðslu til íbúa og ferðamanna í samvinnu við sveitarfélagið, heimamenn og aðra. Það er talin vera skjótvirk leið til bættrar umgengni við vatnið og til þess að halda áhrifum manna í lágmarki. „Nú er að hefjast vinna við endurskoðun verndaráætlunar fyrir Mývatn og Laxá og í þeirri vinnu felst mikið samtal við heimamenn og þá sem svæðið nýta.“

Augljós merki ofauðgunar

Eins og Fréttablaðið hefur fjallað um sýnir lífríki Mývatns augljós merki um ofauðgun.

Þau merki fóru að sjást fyrir mörgum árum og eru talin tengjast athöfnum manna sem hafa breytt næringarefnaflæði í vatnið.

Mývatn er mjög næringarríkt frá náttúrunnar hendi og fræðilega séð getur smá viðbót farið með lífríkið í óæskilegan farveg.

Helst hefur verið litið til fráveitumála við Mývatn og niðurstaða samstarfshóps umhverfisráðherra um málefni vatnsins var að rétt væri að ríkisvaldið og Skútustaðahreppur ynnu saman að umbótum í fráveitumálum, og öðrum aðgerðum til að draga úr innstreymi næringarefna í Mývatn.

Fréttin birtist fyrst í Fréttablaðinu