Íslenska geð- heilbrigðiskerfið á árinu 2016

Ég sá mig knúinn til þess að setjast niður og skrifa örfá orð um íslenska geðheilbrigðiskerfið nú á tímum uppgangs og velsældar.

Geðheilbrigðiskerfi sem komið er að fótum fram. Kerfi sem stjórnað er af innantómum upphrópunum, hroka og yfirgangi. Þetta eru leiðarstefin þrjú eins og ég lít á þetta kerfi í dag.

Því er þannig fyrir komið, nú á árinu 2016, að mörgum einstaklingum, tugum, jafnvel hundruðum talsins er vísað frá geðdeild Landspítalans. Vegna hvers ætli öllum þessum fjölda sé vísað frá? Getur það verið sparnaðarkrafa frá ríkinu sem spilar þarna inn í eða eru þetta svokallaðar ákvarðanir stjórnenda, bæði millistjórnenda og yfirstjórn­enda, sem ráða þarna för?

Það er þyngra en tárum taki að skrifa þennan pistil. Fólk sem hefur barist eins og hetjur svo árum og áratugum skiptir við erfiða andlega sjúkdóma t.d. kvíða og þunglyndi er vísað frá geðdeild, stundum með meðalaglasið í annarri hendinni og gylliboð um eitthvað betra í hinni, eitthvað sem kemur kannski einhvern tímann í framtíðinni eða aldrei.

Mér finnst erfitt að horfa upp á ungt fólk í þessu landi á barmi örvæntingar og hengiflugið eitt bara eftir. Fólk sem er í blóma lífsins er nefnilega, og takið eftir þessu, að svipta sig lífi vegna þess að þjónustan við það er engin innan Landspítalans eða annarra sjúkrahúsa landsins.

Fær ekki hjálpÍslendingar eru að missa margt ungt fólk sem er í blóma lífsins. Fólk sem sökum andlegra erfiðleika getur ekki séð fram á bjartan og nýjan dag. Bara af þeirri einföldu ástæðu að það fær ekki „hjálpina“. Hjálpina við að fóta sig og ná undir sig fótunum á nýjan leik í þjóðfélagi sem allt er byggt á taktföstum mjög miklum hraða. Sem er ekki það sem við viljum. Eða er það, kæru Íslendingar?

Ég segi fyrir mig, hafandi verið í geðheilbrigðiskerfinu frá árinu 2001 eða lengur eftir því hvernig á það er litið. Þjónustan við þá sem eiga í hvað mestum erfiðleikum er engin. Fólki er trekk í trekk vísað frá geðdeild vegna einhvers sem það kannski ekki sjálft veit hvers vegna er.

En hafandi verið í þessu kerfi svo lengi sem raun ber vitni tel ég mig hafa viðamikla reynslu og þekkingu á því hvernig þetta kerfi virkar í raun og sann.

Kerfið virkar þannig að eftir því sem þú hefur verið lengur í kerfinu færðu alltaf minni og minni þjónustu. Ég lagðist mjög oft inn á árunum 2001–2008. Innlagnir sem eru taldar í tugum.

Ég veit það ekki en ráðlögðu Finnar okkur Íslendingum ekki eitthvað vegna þess ástands sem hefur ríkt á Íslandi frá árinu 2008? Ég veit að það sem Finnar báðu Íslendinga um var að skera ekki niður fé til velferðarmála. Heldur gefa í þar. En hvað hefur verið gert á Íslandi? Það hefur verið skorið grimmt niður til heilbrigðis- og velferðarmála, allt frá hruni. Þetta er mjög slæm þróun en hún er sönn.

Sjálfsvíg eru allof mörg á Íslandi í dag. Það eru margir sem taka líf sitt á hverju ári. Er það ásættanlegt að svo mikill fjöldi taki líf sitt? Ég segi NEI!

Brettið upp ermar í þessum málum kæru ráðamenn. Ef ekkert verður að gert í geðheilbrigðismálum á Íslandi í nánustu framtíð, missum við fleira og fleira ungt fólk sem í blóma lífsins missti fótanna og fann enga aðra leið en að ráða sér bana.

Það er nefnilega þannig að ungt fólk er framtíð landsins okkar og hana verðum við að varðveita.

Þessi frétt birtist fyrst í Fréttablaðinu þann 21. apríl.