Af hverju eru svona margar stórstjörnur að deyja?

Þó að einn þriðji af árinu sé ekki liðin er nú þegar talað um dökkt ár í skemmtanaiðnaðinum vegna dauðsfalla. Á rúmum þremur mánuðum hafa skemmtikraftarnir David Bowie, Alan Rickman, Glenn Frey úr Eagles, Keith Emerson, Natalie Cole, Nancy Reagan fyrrum forsetafrú og leikkona og nú síðast Prince farið yfir móðuna miklu. Nöfnin eru það þekkt á meðal almennings að talað er um aukna tíðni dauðsfalla stórstjarna.

Fréttastofa BBC gefur þeirri kenningu byr undir báða vængi í nýrri grein og bendir á að í ár hafa nær helmingi fleiri minningargreinar fyrir þekkta einstaklinga verið birtar en á sama tíma síðustu fimm ár. Það virðist því vera einhver stoð fyrir því að fleiri frægir séu að deyja þessa dagana en áður. En er það virkilega svo? Og eru þá einhverjar ástæður fyrir því.

Ein ástæðan gæti verið þróun fjölmiðla síðastliðin 50 ár eða svo. Með komu sjónvarps og Internetsins eru einfaldlega mun fleiri frægir en voru áður. Í kringum 1960 og á árunum eftir það varð sprengja í poppmenningu þar sem mörg ný fersk andlit ruddu sér upp á yfirborðið. Þeir sem voru ungir þá eru í dag ýmist orðnir 70 ára eða eru nálægt því og því sé ekkert undarlegt að fleiri þekktir séu að deyja en áður.

Hvað segir sálfræðin?

En það geta líka verið aðrar ástæður fyrir þeirri tilfinningu fólks að tíðni dauðsfalla hjá frægum fari vaxandi. Samkvæmt sálfræðinni væri hægt að  skýra þetta út frá tiltækisreglunni. Þar er átt við nokkurs konar þumalputtareglu sem útskýrir flýtileiðir hugans í að flokka niður upplýsingar.

Samkvæmt tiltækisreglunni eru líkur á atburðum metnar út frá aðgengi í minnum fólks. Þegar tvær eða þrjár stórstjörnur deyja með stuttu millibili eru dauðsföll einhvers frægs í svo fersku minni þegar annar frægur deyr að við drögum þá ályktun að fleiri séu að deyja en áður. Hér gæti frægð viðkomandi því skipt töluverðu máli en erfitt er að átta sig á því hvernig ætti að mæla frægðarsól þekktra einstaklinga.

Hverjir eru næstir?

Hafi einhver ánægju af því að spá fyrir um komandi dauðsföll frægra í ár er viðkomandi bent á vefinn deathlist.net sem árlega leggur fram spá yfir þá 50 þekktu einstaklinga sem líklegast þykja til að hrökkva upp af það árið. Samkvæmt þeim lista eru þó nokkrir frægir þegar komnir með annan fótinn í gröfina.

Þar má nefna Zsa Zsa Gabor leikkonu (99 ára), Kirk Douglas leikara (99 ára), Mary Tyler Moore leikkonu (80 ára), Jimmy Carter fyrrum Bandaríkjaforseta (92 ára), Henry Kissinger fyrrum utanríkisráðherra Bandaríkjanna (93 ára), George Bush eldri fyrrum Bandaríkjaforseta (92 ára), Fídel Castro fyrrum Kúbuforseta (90 ára), Fats Domino tónlistarmann (88 ára), Desmond Tutu erkibiskup (84 ára), Glen Campbell tónlistarmann (80 ára), Stan Lee myndasöguhöfund (94 ára), Muhammad Ali hnefaleikakappa (74 ára), Jacques Chirac fyrrum Frakklandsforseta (84 ára), Stephen Hawking vísindamann (74 ára) og fótboltamanninn Paul Gascoigne (49 ára).