Klúður Útlendingastofnunar

Sigþór Magnússon skrifar 29. mars 2016 12:12

Miðvikudaginn 16. mars var að kröfu íbúa haldinn fundur um stöðu hælisleitenda í Arnarholti. Eftirfarandi eru mínar hugleiðingar um það sem var sagt og ekki sagt á þessum fundi.

Útlendingastofnun (ÚTL) hefur gert samstarfssamninga við Reykjanesbæ, Hafnarfjörð og Reykjavík. Í þeim er vandlega gerð grein fyrir hvernig standa skal að málum og sveitarfélögin nefnd þjónustuaðilar í samningunum. Reykjavík hefur gert samning um að taka við 90 hælisleitendum. Nú bregður hins vegar svo við að ÚTL fer fram hjá þessum samningi og vistar 43 hælisleitendur (ekki hluta af þessum 90) í einu hverfi borgarinnar. Þar var því ekki gerður samningur við neinn þjónustuaðila og þrátt fyrir að á heimasíðu ÚTL sé þess getið að Rauði krossinn sé mikilvægur samstarfsaðili þá virðist þessi ráðstöfun hafa vera gerð án samráðs eða vitundar RKÍ. Það er þó sá samstarfsaðili sem, á heimasíðu ÚTL, er sagður eiga m.a. að sinna málsvarnarhlutverki og réttargæslu fyrir hælisleitendur.

Er það furða að Kjalnesinga hafi rekið í rogastans þegar fyrstu fréttir af þessum mönnum var um að einn þeirra hafi hótað að kveikja í sjálfum sér? Kjalarnes er fámennasta en um leið eitt fjölmenningarlegasta hverfi borgarinnar og íbúar þar í sátt og samlyndi. Ef ÚTL hefði dregið lærdóm af reynslu sinni frá Reykjanesbæ hefðu þeir mátt vita að svona stendur maður ekki að málum. Í BS ritgerð Jóhönnu Maríu Jónsdóttur við Háskólann á Bifröst kemur glögglega fram að hópur sem þessi eigi ekki að vera svo stór í hverju samfélagi að hann stigi í stúf. Ein megin niðurstaðan er síðan: „Með því að taka höndum saman og upplýsa íbúa betur um þessi málefni er hægt að koma í veg fyrir eða minnka fordóma.“ Að vista 43 hælisleitendur i Arnarholti í Reykjavík án upplýsingar eða samráðs við íbúa, Reykjavíkurborg eða Rauða krossinn er klúður.

Nú er í gangi „örútboð“ á vistun fyrir hælisleitendur á vegum ÚTL. Hvar og hvernig þessu fólki, sem vill setjast að á Íslandi, verður tekið, fer afar mikið eftir því hvort ÚTL lærir af biturri reynslu og stendur RÉTT að málum.

Varðandi fjölda þeirra hælisleitenda sem vistaðir eru á hverjum stað má þess geta að sá fjöldi sem vistaður var í Arnarholti hverfi 116 samsvarar því að um 4.300 hælisleitendur væru í Reykjavík allri (ekki 90).

Það er ófrávíkjanleg krafa íbúa Reykjavíkur að engir hælisleitendur verði vistaðir í Reykjavík, þar með á Kjalarnesi, án þjónustusamnings milli ÚTL og borgarinnar. Slíkur samningur á að tryggja réttindi og skyldur hælisleitenda og eðlilega dreifingu þeirra um borgina sem og að íbúar séu upplýstir um tilveru þeirra enda stendur í slíkum samningum: "Þjónustuaðili leitast við að bjóða hælisleitendurm tækifæri til að kynnast íbúum og staðháttum ...." Slíkt gerist vart án samráðs við íbúa, eða hvað?

Heimildir: Heimasíða Útlendingastofnunar. - Kostnaður og viðhorf vegna búsetu hælisleitenda í Reykjanesbæ. BS ritgerð Jóhönnu Maríu Jónsdóttur 2014.