Rembihnútur kjaraviðræðna herðist

Ólíkur skilningur er lagður í áhrif úrskurðar gerðardóms um kjör 18 stéttarfélaga BHM og hjúkrunarfræðinga eftir því hvorum megin samningaborðsins fólk situr. Fram kom í gær, á samningafundi BSRB-félaganna þriggja sem eiga í sameiginlegum kjaraviðræðum við ríkið, SRF, Sjúkraliðafélagsins og Landssambands lögreglumanna, að samninganefnd ríkisins er ekki þeirrar skoðunar að úrskurður gerðar­dóms hafi fordæmisgildi fyrir þá samninga sem eftir á að gera.

Stéttarfélagamegin er litið öðru vísi á. Er þá sama hvort horft er til þeirra félaga sem eftir eiga að semja, eða höfnuðu þeim kjarasamningum sem gerðir voru á almennum markaði í sumar.

Þá hafa forsvarsmenn VR og SFR bent á að líkur séu á að úrskurður gerðardóms setji verulegan þrýsting á þau rauðu strik sem sett hafi verið í kjarasamninga á almennum markaði. Í þeim er meðal annars ákvæði um að samningarnir séu lausir ef önnur stéttarfélög ná fram betri kjörum með sínum samningum. Líkur séu á að gerðardómur hafi fært BHM og hjúkrunarfræðingum meiri kjarabætur en aðrir hafi samið um.

„Það er ansi ströng samningalota fram undan,“ segir Guðmundur Ragnarsson, formaður VM – félags vélstjóra og málmtæknimanna, í pistli á vef stéttarfélagsins. Farið hafi verið með formlegum hætti fram á áætlun um viðræður vegna sérkjarasamninga, sem vonandi líti ljós á allra næstu dögum. Þótt bróðurpartur stéttarfélaga iðnaðarmanna hafi samþykkt samningana, þá höfnuðu VM, Rafiðnaðarfélag Suðurnesja, Rafiðnaðarfélag Norður­lands, Félag rafiðnaðarmanna á Suðurlandi og Félag járniðnaðarmanna á Ísafirði samningi.

Um leið segir Guðmundur á vef VM að úrskurður gerðardóms hljóti að vera nýjasta viðmiðið fyrir VM og aðra hópa sem enn séu með lausa samninga. Þar sé um að ræða eingreiðslu, afturvirkni samninga og hækkanir á bilinu 22 til 32 prósent. Á sama tíma sé félagsmönnum VM gert að taka við almennum hækkunum sem séu á bilinu 14,4 til 18,8 prósent á samningstímanum, sem sé til ársins 2019.

„Hvaða sátt eða samkomulag var gert á vinnumarkaðnum um að félagsmenn VM eigi að sleikja botninn og dragast aftur úr í launum? Ekki kannast ég við þá sátt,“ segir hann.

Árni Stefán Jónsson, formaður SFR – stéttarfélags í almannaþjónustu, segir að fundur samninganefndar félaganna þriggja með samninganefnd ríkisins og ríkissáttasemjara í gærmorgun hafi verið sá fyrsti frá því að gerðardómur kvað upp úrskurð sinn um kjör félagsmanna BHM og Félags íslenskra hjúkrunarfræðinga.

„Þessi fundur fjallaði svolítið um þá nýju stöðu sem upp er komin eftir þann dóm og við fórum svo sameiginlega yfir hana.“ Samninganefnd SFR, SLFÍ og LL hafi viljað halda sig við að reyna að vinna út frá þeim ramma sem í úrskurði gerðardóms hafi komið fram hvað varði stærðir og upphæðir. „Samninganefnd ríkisins vildi halda sig við að dómurinn væri í sjálfu sér ekki fordæmisgefandi,“ segir hann.

Árni Stefán segir að samningafundurinn í gærmorgun hafi þó verið á jákvæðum nótum og lausnamiðuðum. „Það var ákveðið að við myndum leggja fram eftir viku kröfur okkar um launabreytingar.“ Það hafi ekki verið gert fyrr vegna þess að beðið hafi verið niðurstaðna annars staðar, svo sem hjá gerðardómi.

Félögin þrjú hófu aftur viðræður við ríkið 10. ágúst eftir hlé frá því í júlíbyrjun, en samkvæmt samkomulagi viðsemjenda verður samningur afturvirkur, verði honum komið á fyrir lok næsta mánaðar. „En annars er það samningsatriði,“ segir Árni, en í úrskurði gerðardóms er ákvæði um afturvirkni kjarabóta félagsfólks BHM og hjúkrunarfræðinga frá því að samningar þeirra voru lausir í apríllok á þessu ári. „Gerðardómurinn tekur mjög afgerandi afstöðu til þess að samningurinn verði afturvirkur og færir mjög góð rök fyrir því,“ segir Árni.

Við samningaborðið nú er áfram vísað til þess af hálfu launagreiðenda að nýir samningar megi ekki vera þannig úr garði gerðir að aðrir samningar sem búið sé að gera á almennum markaði verði lausir. „Vandamálið er hins vegar það að ég hef nú ekki hingað til hitt neina tvo aðila sem eru sammála um hvað þessi samningur á almenna markaðnum segir. Gerðardómurinn segir hins vegar klárlega að dómurinn eigi ekki að gefa tilefni til að forsendur ákvæða samninga á hinum almenna markaði virkist, það er að segja að gerðardómurinn fari ekki mikið út fyrir mörk þeirra samninga sem gerðir hafi verið hingað til.“ Þarna sé hins vegar ágreiningsefni þar sem afstaða manna litist af því hvernig á hlutina er litið. „Er verið að tala um kostnaðarmat samningsins? Eða er verið að tala um launahækkanir einstaklinga? Því þær eru mjög mismunandi, bæði í þessum dómi og á almenna markaðnum.“