Vill arð af orkuauðlindinni í varasjóð

Bjarni Benediktsson fjármálaráðherra boðaði á ársfundi Landsvirkjunar í gær vilja sinn til þess að stofnaður verði orkuauðlindasjóður – varasjóður þjóðarinnar sem hugsaður yrði til að jafna út sveiflur í efnahagslífinu. „Ég tel tímabært að við Íslendingar stofnum sérstakan orkuauðlindasjóð, fullveldissjóð okkar Íslendinga sem í myndi renna allur beinn arður af nýtingu orkuauðlindanna.“

Bjarni tengdi hugmyndina beint við þá staðreynd að Landsvirkjun telur fyrirsjáanlegt innan fárra ára að arðgreiðslur fyrirtækisins tí- eða jafnvel tuttugufaldist á við það sem fyrirtækið skilaði eiganda sínum í arð eftir síðasta ár – eða 1,5 milljörðum króna. Eftir fundinn skýrði Bjarni frekar hugmynd sína um að RARIK og Orkubú Vestfjarða féllu inn í þessa mynd enda arðgreiðslugeta þar fyrir hendi eins og hjá Landsvirkjun.

Hörður Arnarson, forstjóri Landsvirkjunar, tíundaði á fundinum þá möguleika sem greina má við sjónarrönd en hann talaði á eftir Bjarna. Hann tók vel í hugmynd fjármálaráðherra um sjóðinn og taldi eðlilegt að gera slíkt strax, þrátt fyrir að læra megi af reynslu Norðmanna sem greiddu ekki krónu inn á sinn vel þekkta olíusjóð sjö fyrstu árin eftir að hann var stofnaður.

Bjarni sagði að með því að leggja arðgreiðslur Landsvirkjunar inn í sérstakan sjóð væri kominn vísir að sérstökum stöðugleikasjóði, varasjóði sem gripið yrði til ef jafna þyrfti út djúpar sveiflur í hagkerfinu. Um mikið þolinmæðisverk væri að ræða en tímabært að taka slíka ákvörðun í breiðri sátt. „Til að byrja með kæmi til greina að orkuauðlindasjóðurinn væri gegnumstreymissjóður, nýttur til að greiða niður skuldir ríkisins og styðja við fjármögnun mikilvægra innviða á borð við framkvæmdir Landspítalans eða uppbyggingu í menntakerfinu,“ sagði Bjarni en bætti við að slík verkefni yrði að afmarka með skýrum hætti, bæði með tilliti til umfangs og tíma.

„Meginhugsunin með slíkum sjóði væri sú, eins og áður segir, að byggja upp myndarlegan höfuðstól, varasjóð okkar, og styrkja þannig efnahagslega stöðu landsins enn frekar. Sjóðurinn getur verið mikilvægt hagstjórnartæki þar sem tryggt væri að við legðum til hliðar í uppsveiflu en sjóðurinn væri til staðar til að blása lífi í hagkerfið í niðursveiflu.“

Bjarni sagði að jafnan yrði aðeins hluti ávöxtunar sjóðsins til ráðstöfunar til þjóðþrifaverka; fjárfestingar í innviðum, rannsókna, þróun og menntun. Þá myndi sjóður sem fjárfestir erlendis styðja við gengi krónunnar.