Telja stjórnvöld valda miklum vaxtamun bankanna

Vaxtamunur íslensku bankannar er mikill að stórum hluta vegna íþyngjandi regluverks og sértækra álaga stjórnvalda. Þetta er mat efnahagssviði Samtaka atvinnulífsins.

Viðskiptabankarnir þrír högnuðust um 80 milljarða á síðasta ári. Vaxtamunur íslensku bankanna var um 2,6 prósent á síðasta ári sem er talsvert meiri en hjá bönkum á Norðurlöndunum.

SA bendir á að smæð Íslands, há krafa um eiginfjárbindingu, íþyngjandi skattbyrði og sívaxandi regluverk sé til þess fallið að valda miklum vaxtarkostnaði á Íslandi. Á þessum þáttum hafi bankarnir sjálfir litla stjórn.

SA bendir á að væru bankaskattur og sérstakur fjársýsluskattur afnumdir væri svigrúm til að lækka vaxtamun bankanna um 0,4 prósentustig, eða um 15 prósent af heildar vaxtamuni bankanna. Með þessu móti væri hægt lækka vaxtamun til samræmis við minni norrænna banka á Norðurlöndunum en þar er vaxtamunurinn um 2,1 prósent.

Bankakerfið álíka stórt og 2003 og erfitt að minnka það frekar

Einnig er bent á að stærð íslenska bankakerfisins sé álíka og árið 2003, reiknað út frá fjármálaeignum banka sem hlutfall af landsframleiðslu. Því sé  bankakerfið ekki jafn stórt og oft sé af látið samkvæmt greiningu SA.

Þá sé einnig erfitt að minnka bankakerfið verulega. Efnahagssviðið bendir á að um 75 prósent af eignum lánastofnana séu lán til viðskiptavina og lánastofnana. Stór hluti annarra eigna sé svo lausar eignir bankanna sem séu til komnar vegna lausafjárkröfu Seðlabankans. Því sé að eins svigrúm til að minnka eignahlut bankanna um 6 prósent án þess að það komi niður á innlánum.

Arðsemi án virðisbreytinga álíka og annarra fyrirtækja

Arðsemi bankanna á síðasta ári án virðisbreytinga útlána var 9 prósent á síðasta ári. Það er sambærilegt við arðasemi eiginfjár 100 stærstu fyrirtækja á Íslandi árið 2013 að mati SA. Án virðisbreytinga hafi arðsemin verið 14 prósent en almenn krafa á markaði séu um 10-13 prósenta ávöxtun.