Efnaminni eldri borgarar hafa ekki ráð á heyrnartækjum

„Það er gríðarleg mismunum hjá fólki sem þarf heyrnartæki út frá því hversu há eftirlaun það er með,“ segir Þórunn Sveinbjörnsdóttir, formaður Félags eldri borgara.

„Styrkur frá Sjúkratryggingum til kaupa á heyrnartæki er rúmlega 30 þúsund á hvort eyra en heyrnartækin kosta frá 220 og upp í 500 þúsund,“ útskýrir Þórunn.

Í Fréttablaðinu í gær var sagt frá löngum biðlistum eftir augnsteinaaðgerðum. Flestir sem þurfa á þeim aðgerðum að halda eru eldri borgarar. Kom fram að þeir sem hefðu efni á að borga fyrir aðgerð kæmust fyrr að. Biðlisti eftir aðgerð er um eitt og hálft ár. Þeir augnlæknar sem Fréttablaðið ræddi við harma þessa löngu bið því þetta sé sú aðgerð sem geti aukið lífsgæði eldri borgara hvað mest.

Að sögn Þórunnar er víða pottur brotinn þegar kemur að málum tengdum heilsu eldri borgara og nefnir hún heyrnartæki og tannlækningar þar helst. Þeir efnameiri hafi þar kost á meiri lífsgæðum í ellinni því þeir hafi efni á þjónustu sem sé í boði.

Sem dæmi tekur Þórunn að það fólk sem hafi skerta heyrn þurfi að mestu leyti að borga sjálft fyrir heyrnartæki en þau kosti upp í um hálfa milljón. Sjúkratryggingar borga rúmlega 30 þúsund fyrir hvert tæki en þeir sem enn hafi réttindi hjá stéttarfélögum geti fengið viðbótarstyrk þaðan.

„Það er hins vegar misjafnt hversu fljótt eftir starfslok fólk missir réttindi sín í stéttarfélaginu, hjá sumum félögum er það sex mánuðir og öðrum ár,“ segir Þórunn. „Það fást engin boðleg heyrnartæki fyrir minna en 150-200 þúsund. Síðan er það með heyrnartækin, þá borga Sjúkratryggingar bara fyrir ný á fjögurra ára fresti. Þannig að ef fólki snögghrakar og þarf að fá ný heyrnartæki þá gæti það þurft að bíða.“

Þórunn segir þá upphæð sem Sjúkratryggingar borgi í heyrnartækjum hafa haldist eins í mörg ár þrátt fyrir verðhækkanir. Sama gildi um tannlækningar. Þeir sem þurfi á tannaðgerðum öðrum en að fá gervitennur að halda þurfi að mestu leyti að borga fyrir það úr eigin vasa. Til dæmis ef þarf að draga tennur úr gómi eða fá svokallað tannplant, þar sem sett er króna upp og gervitönn fest við. Þórunn segist vita til þess að sumir eldri borgarar hafi ekki efni á þessum aðgerðum eða að kaupa sér ný heyrnartæki.

„Fólk hefur verið að kaupa ódýrari heyrnartæki sem virka ekki nærri því eins vel og hin, vegna þess að það hefur ekki efni á hinum. Auðvitað háir þetta fólki og það er að missa af gæðum samskipta út frá þessu. Í einhverjum tilvikum er alveg ljóst að þarna er það efnahagur sem ræður,“ segir Þórunn. „Varðandi tannlækningarnar þá eru það kannski ekki eins skýr dæmi en maður sér það frekar og ég hef heyrt það frá tannlæknum að fólk sé síður að láta laga tennurnar því það sé borgað að svo litlum hluta.“

Félag eldri borgara fór á fund velferðarráðherra og heilbrigðisráðherra í haust til þess að vekja athygli á þessum málum. „Þetta eru alveg tvímælalaust mikil baráttumál hjá okkur. Þarna er um verulega erfiðan þröskuld að ræða,“ segir Þórunn sem kveður þau hafa mætt velvilja hjá ráðherrum þótt ekkert hafi gerst enn. Þarna sé um að ræða hóp sem oft gleymist í umræðunni eða sé ekki að vekja mikla athygli á vandamálum sínum. Vandamál sem þessi skerði svo sannarlega lífsgæði fólks. „Þetta er mjög mikið félagslegt vandamál sem fólk hefur átt erfitt með að tala um. Ég held að þetta sé pínu feimnismál,“ segir hún.

„Þessi hópur þrýstir ekki á breytingar. Það verða að vera einhver samtök til þess að taka það upp og þess vegna erum við hér.“