Arðsemin felst í réttri samsetningu ferðamanna

Ferðaþjónusta tengd ráðstefnum, fundum, hvataferðum og alþjóðlegum viðburðum er mjög mikilvæg til að tryggja arðsemi greinarinnar.

Kostirnir við þessa hópa ferðamanna eru að þeir eyða að meðaltali umtalsvert meira fjármagni en hinn hefðbundni ferðamaður, þeir dreifast yfir allt árið þannig að innviðir nýtast betur og samkvæmt World Tourism Organization þá styður ráðstefnumarkaðurinn við fjárfestingar, nýsköpun, viðskipti og tækniþróun. Árið 2013 komu um 74.000 gestir sem tilheyra þessum markhópi sem er 9,2% af heildarmarkaði ferðamanna og tekjur af þeim til íslenska þjóðarbúsins eru áætlaðar 25 milljarðar árið 2013.

Umræða um að auka þurfi hlutfall eyðslumeiri (verðmætra) ferðamanna til Íslands er háværari en áður enda ekki að ástæðulausu þar sem þróunin hefur verið sú að á 10 ára tímabili hafa skatttekjur á hvern ferðamann lækkað um 46% á meðan ferðamönnum hefur fjölgað um 142%. Ýmsar ástæður geta legið að baki, t.a.m. hefur virðisaukaskattur á gistingu lækkað úr 14% í 7%, matarkarfan er ódýrari fyrir erlenda ferðamenn, svört atvinnustarfsemi er talin hafa aukist og meira hefur verið um ódýra ferðatilboðspakka sér í lagi á veturna. Hér er þó betri greiningar þörf. Sé reiknað út vegið meðaltal ráðstefnu-, funda-, hvataferða- og viðburðagesta þá eyða þeir um 63.000 kr./dag á móti 34.500 kr./dag hjá hinum almenna ferðamanni. Í þessu samhengi er rétt að benda á að ef eyðsla á hvern ferðamann er reiknuð út frá heildargjaldeyristekjum frá Hagstofunni þarf að hafa í huga að þær tölur byggja einnig á tekjum af millilandafarþegum og öðrum erlendum farþegum íslenskra flugfélaga sem starfa erlendis og fljúga með farþega milli staða án viðkomu á Íslandi. Tölurnar sem hér eru settar fram taka tillit til þessarar skekkju.

Heildstæð stefna aðkallandi

Á Íslandi hefur ráðstefnu-, funda-, hvata-, og viðburðaferðamennska vaxið jafnt og þétt en mikil aukning hefur verið síðastliðin ár á þessum sviðum. Sé eingöngu horft til ráðstefnumarkaðarins þá hefur orðið umtalsverð breyting á landslagi alþjóðlegra ráðstefna hér á landi með tilkomu Hörpu. Ef teknar eru allar stórar ráðstefnur frá árinu 1977 sem eru með yfir eitt þúsund manns þá hefur árlegur fjöldi þeirra nífaldast frá því að Harpa var opnuð árið 2011. Það er hraustleg innspýting fyrir hagkerfi landsins.

Í framtíðinni er ljóst að skoða þarf hver sé besta samsetningin af ferðamönnum til Íslands til að tryggja arðsemi, ekki bara vöxt. Það segir sig sjálft að það er aðkallandi að setja fram heildstæða stefnu innan ferðaþjónustunnar enda aflar hún meiri gjaldeyristekna en sjávarútvegurinn og álframleiðslan. Brýnt er að stórefla rannsóknir á ráðstefnu-, hvata- og viðburðamarkaðnum þar sem upplýsingarnar eru stór þáttur í nýsköpun innan ferðaþjónustunnar og um leið mikilvægt tæki til að meta samkeppnishæfni Íslands á þessum markaði.