Ekki á leið í Kauphöllina á næstunni

„Ég held að það gæti verið spennandi fyrir greinina að fá fleiri eigendur inn en við höfum engar upplýsingar um að sjávarútvegsfyrirtækin séu að skoða skráningu í Kauphöllina,“ segir Kolbeinn Árnason, framkvæmdastjóri Landssambands íslenskra útvegsmanna (LÍÚ), þegar hann er spurður hvort fyrirtæki innan sambandsins séu að skoða skráningu á markað.

„Engu að síður hlýtur að vera spennandi fyrir þessi fyrirtæki að geta verið með eggin í fleiri en einni körfu, þegar kemur að fjármögnun, og maður myndi horfa á hlutabréfamarkaðinn sem valkost í því. Ég held að það væri einn af stóru plúsunum fyrir þá sem hér sitja að fá fleiri hagaðila inn að þessu blessaða borði,“ segir Kolbeinn.

Úr 24 fyrirtækjum í eitt

Greiningardeild Arion banka rifjaði nýverið upp að sjávarútvegurinn var burðarás í uppbyggingu Kauphallar Íslands á tíunda áratugnum og að blómaskeið hans á hlutabréfamarkaði endaði á árunum fyrir hrun. Í Markaðspunktum deildarinnar í lok september var bent á að 24 fyrirtæki í sjávarútvegi voru skráð á markað við síðustu aldamót. Í þeim hópi voru mörg af stærstu fyrirtækjunum innan LÍU, eins og Samherji, Vinnslustöðin og Síldarvinnslan, en einnig fyrirtæki sem einungis sinntu fiskvinnslu eða markaðssetningu sjávarafurða.

Aðeins eitt fyrirtæki, HB Grandi, er enn í höllinni en í apríl síðastliðnum sagði það skilið við First-North og fór aftur inn á Aðalmarkaðinn.

„HB Grandi ruddi brautina og það er mín niðurstaða að það hljóti eiginlega að gerast á næstu árum að fleiri fyrirtæki skoði þetta alvarlega,“ segir Kolbeinn.

„Sjávarútvegsfyrirtækin hafa styrkst heilmikið frá hruni. Aflaheimildir hafa verið þokkalegar, markaðsaðstæður fínar og veiking krónunnar hefur hjálpað útflutningsgreinunum. Greinin er mjög fjárfrek því það þarf miklar fjárfestingar til að standa undir þessu. Þær eru áberandi miklar núna þannig að þessi fyrirtæki hljóta að vera að leita leiða til að fjármagna sig með einhverjum hætti.“

Ýmsar ástæður

Óvissa um framtíð fiskveiðistjórnunar og veiðigjöldin hafa verið nefnd sem aðalástæðurnar fyrir því af hverju nýskráningarnar hafa ekki verið fleiri en raun ber vitni.

„Það er kannski það sem stendur þessu fyrir þrifum að einhverju leyti en auðvitað er þetta mismunandi eftir fyrirtækjum. Samfélagsleg sjónarmið spila einnig inn í þetta að einhverju leyti og í öðrum tilvikum eru menn jafnvel að hugsa um að halda sinni stjórn yfir fyrirtækjunum, bara eins og gengur,“ segir Kolbeinn og heldur áfram:

„Þetta er einnig að einhverju leyti það að menn eru að komast í gegnum ákveðinn skafl núna sem er skuldsetningin sem kom hart niður á þessum fyrirtækjum eins og öðrum í hruninu þegar erlendu skuldirnar hækkuðu. Það er að jafna sig núna og ef okkur tekst að klára það og koma fyrir vind þessari umræðu um fiskveiðistjórnunarkerfið og veiðigjöldin, og koma af stað kerfi sem hægt er að vinna eftir til lengri tíma, þá verða uppi aðrar aðstæður í greininni.“

Leið til að koma almenningi inn

Í samantekt Arion banka er einnig rifjað upp að áður var hægt að fylgjast með fréttum af afkomu og horfum greinarinnar í gegnum tilkynningar stærstu sjávarútvegsfyrirtækja landsins til Kauphallarinnar. Almenningur hafi þá haft greiðari aðgang að upplýsingum um gengi greinarinnar í gegnum ársfjórðungsuppgjör og aðrar tilkynningar.

„Þetta er ein leið til að koma íslenskum almenningi inn í reksturinn á þessum fyrirtækjum. Fleiri skráningar myndu hjálpa greininni að flytja sitt mál um að þetta séu fyrirtæki sem þurfa að hafa arðsemi á sitt eigið fé og að vera spennandi kostur fyrir eigendur sína. Því fleiri sem hagsmunaaðilarnir eru því líklegra er að fólk fari aftur að horfa á sjávarútveginn sem atvinnugrein en ekki eitthvað annað,“ segir Kolbeinn.

„Tökum sem dæmi sveiflur í afkomu greinarinnar eins og þær þegar loðnukvótinn er ekki jafn stór og menn gerðu ráð fyrir. Þegar fyrirtæki sem eru skráð á markað verða fyrir slíku átta menn sig betur á því hvað við er að eiga þegar þeir sjá gengi bréfa í sínum fyrirtækjum fara upp eða niður.“

Kolbeinn segir fyrirtækin innan LÍÚ spennandi kost fyrir fjárfesta, meðal annars vegna þess að þau séu með sínar tekjur meira og minna í erlendri mynt, sem virki sem ákveðin sveiflujöfnun gegn fjárfestingum í fyrirtækjum með tekjur í íslenskum krónum.

„Reyndar er það svo að þetta er ein af fáum greinum á Íslandi sem er eftirsótt af bönkum sem vilja lána henni. Við erum að sjá erlenda banka koma inn og hasla sér völl á þessu sviði í samvinnu við íslenska banka.“

Vonbrigði hversu hægt miðar

Páll Harðarson, forstjóri Kauphallarinnar (Nasdaq), segir það ákveðin vonbrigði að nú sex árum eftir hrun sé einungis eitt fyrirtæki í sjávarútvegi í höllinni.

„Það kemur þó ekki á óvart vegna þess að óvissan varðandi framtíðarskipan sjávarútvegsmála hefur flækst fyrir skráningunum. Sjávarútvegurinn hefur síðustu ár búið við þessa óvissu og þá var jafnvel ekki æskilegt að huga að þessu. En nú hygg ég að það hafi dregið úr óvissunni og því tel ég að það séu að skapast kjör­aðstæður fyrir þessi fyrirtæki til að koma inn á markað,“ segir Páll.

„Ég held að það sé ekki að vænta mikilla hreyfinga hjá fyrirtækjum í sjávarútvegi á allra næstu mánuðum. Þó eru einhver sjávarútvegstengd verkefni sem eru til skoðunar varðandi skráningu. Til framtíðar litið finnst mér hins vegar liggja í augum uppi að þessi stærstu sjávarútvegsfélög landsins ættu að vera skráð á markað af mörgum ástæðum. Ég held að þetta yrði afskaplega gott fyrir félögin sjálf þegar fram í sækir, bæði varðandi aðgang að fjölbreyttari fjárfestahópi og svo væri þetta líka geysilega sterk viðbót fyrir hlutabréfamarkaðinn,“ segir Páll.