Um nýjungar í orkumálum Kínverja

Mengun í Kína er gríðarlegt vandamál. Um 40 prósent af útblæstri gróðurhúsalofttegunda á jörðinni stafa frá Kína og Bandaríkjunum. Hagvöxtur í Kína hefur ráðið ferðinni á kostnað umhverfisins og til að knýja sitt öfluga hagkerfi nota Kínverjar orku sem að mestu er fengin með brennslu óendurnýjanlegra orkugjafa, þ.e. kola, gass og olíu.

Mengun er almenningi þungbær í Kína og mun koma niður á hagvexti. Fyrir þá eru engar vistvænar skammtímalausnir til að draga að ráði úr mengun. Nú byggja Kínverjar 28 úranorkuver, fleiri en nokkur önnur þjóð. Þau eru svar þeirra við mengun frá núverandi orkuverum en þykja þó varasöm, samanber Fukushima í Japan árið 2011.

En eru kjarnorkuver framtíðarlausn Kínverja þegar slík orkuver eru á útleið? Jú, sú er raunin, en þau yrðu þó ekki venjuleg úranorkuver. Kínverjar ætla að nýta þórín í stað úrans en mikill munur er á þessum efnum. Sé úran notað er þörf á miklu vatni til kælingar og framleiðslu rafmagns. Sá vökvi nær 300°C undir miklum þrýstingi. Komi eitthvað fyrir í verinu getur losnað um kælivatnið (gufu) sem getur sprengt sér leið til andrúmsloftsins. Skortur á kælivatni getur þá leitt til „bráðnunar“ svo að geislavirk efni losni (Tsjernóbyl). Þórín má nýta án kælivatns við háan þrýsting. Komi til hamfara fer af stað sjálfvirkt ferli sem tappar geislavirkri þórínblöndu í rammgert hólf þar sem það kólnar niður á skömmum tíma.

Í Idaho væri t.d. unnt að vinna þórín af svæði á stærð við fótboltavöll sem anna myndi árlegri orkuþörf mannkyns. Verkfræðingurinn Kirk Sorensen endurvakti kosti þóríns og hvatti Bandaríkjamenn til að nýta það í stað úrans. Áhugi þeirra á að fjármagna slíkar rannsóknir var lítill og svipað er að segja um ESB.

Kínverjar hafa þó tekið þóríni opnum örmum. Í Bandaríkjunum náðu þeir löglega í gögn um þórínorkuvinnslu og komu nýlega á feiknastóru verkefni til að leysa vandamál henni samfara. Þeir lögðu 350 milljónir Bandaríkjadala í verkefnið og réðu til þess 140 vísindamenn, en starfsmenn verða 750 árið 2015. Kínverjar hyggjast gangsetja þórínorkuver eftir tíu ár en ekki 25 ár eins og ráðgert var í upphafi.

Leið Kínverja er bylting. Takist þeim ætlunarverk sitt má ætla að þórínorkuvinnsla verði útbreidd og leysi af hólmi óvistvæna orkuöflun. Þá leggist einfaldlega af notkun óendurnýjanlegrar orku því eldsneyti á bifreiðar verði án mengunar og framleiðslan vistvæn.

Tíu ár eru skammur tími og verður spennandi að fylgjast með hvort þeim takist ætlunarverk sitt. Þetta er þeirra leið út úr þeirra umhverfislegu ógöngum. Þórínorkuver virðast áhættulítil og umhverfisvæn þegar á heildina er litið. Kínverjar eiga birgðir þóríns til orkuvinnslu næstu 20.000 árin.