Pissum í okkur af hlátri

Leikkonurnar Sigrún Edda Björnsdóttir, Maríanna Clara Lúthersdóttir, Þórunn Arna Kristjánsdóttir og Jóhanna Vigdís Arnardóttir hafa undanfarna tvo mánuði æft farsann Beint í æð, sem frumsýndur var á föstudagskvöld. Farsinn er dæmigerður; mistök og lygar búa til gryfju sem aðalpersónan, sem Hilmir Snær Guðnason leikur, sekkur dýpra og dýpra í. Leikkonurnar eru sammála um að það sé gaman að leika í farsa, jafnvel enn skemmtilegra en að horfa á hann. Einnig að æfinga- og sýningarferlið sé töluvert frábrugðið því sem gengur og gerist í dramatískum leikritum.

Maríanna: Í stað þess að maður leiti að tilfinningum og ástæðum fyrir að maður geri hlutina eins og maður gerir, þá hugsar maður meira um tímasetningar, takt og taktbreytingar þannig að þetta verður svolítið eins og að æfa tónverk eins og Halldóra Geirharðsdóttir, leikstjóri sýningarinnar, hefur bent á.

Sigrún Edda: Svo eru áhorfendurnir mikilvægir og eru í raun aðalleikararnir í farsa. Maður er í dansi og miklu samtali við áhorfendur. Það er náttúrulega ekkert skemmtilegra en að sitja í fimm hundruð manna sal í leikhúsi og allir hlæja saman. Það er ekki fyrr en áhorfendurnir koma að maður finnur rétta taktinn, svona fyrst við erum að líkja þessu við tónverk.

Þórunn Arna: Svo mætir maður náttúrulega mismunandi áhorfendum á hverri sýningu. Þannig að hver sýning er einstök, það fer eftir áhorfendahópnum og það gerir þetta líka spennandi.

Talið berst að kvenhlutverkum í försum en þau virðast oft vera mikið bundin við kjána og konur með brókarsótt. Er það tilfellið í þessari sýningu?

Maríanna: Það er ekki alrangt.

Jóhanna Vigdís: Þær eru ekki alveg jafn veigamiklar og karlarnir. Karlarnir eru svo sem engar mannvitsbrekkur heldur. Það væri athyglisvert ef aðalhlutverkið í þessu verki væri í höndum konu því þá myndi þetta horfa allt öðruvísi við, þetta væri varla gerlegt. Það eru ákveðnar steríótýpur til staðar, sem þarf að hafa í farsa. Þetta er gamaldags form þótt þetta sé náttúrulega heimfært á íslenskan nútíma. 

Maríanna: Aristóteles sagði að persónur í farsa séu aðeins síðri en manneskjur í raunveruleikanum. Þær eru svolítið breyskari og koma sjálfum sér í klandur. Áhorfendur finna til með þeim en ekki svo mikið að þeir geti ekki hlegið að þeim. Í drama eru persónurnar aðeins betri en raunverulegar manneskjur og áhorfendur fara alveg inn í tilfinningarnar og finna svo hrikalega til með þeim. Það fer enginn að gráta af samúð með aðalpersónunni í þessu leikriti, jafnvel þótt hann sé að upplifa versta dag lífs síns. 

Sigrún Edda: Þetta er samt alveg sérstaklega vel skrifaður farsi og þessi höfundur hefur skrifað um hundrað farsa. Hann kann þetta. Þetta er í raun alvöru manneskjur, venjulegar manneskjur sem lenda í fáránlegum aðstæðum. Það getur bara verið svo fyndið þegar fólk klúðrar öllu.

Þórunn: Það er rosalega langt síðan ég hef hlegið svona mikið eins og ég hef gert síðustu tvo mánuði á æfingum. Það eitt og sér er rosalega gefandi. Maður pissar í sig og grenjar af hlátri. 

Maríanna: Já, áhrifin af farsa eru ekki vitræn enda er markmiðið að fólk hlæi sig máttlaust og komist í dásamlegt ástand og verði þar af leiðandi skemmtilegri manneskjur. 

Leikkonurnar eru sammála um að það sé afar göfugt markmið og ætla í leiðinni að hafa gaman af sjálfar. Beint í æð er eftir Ray Cooney, sem einnig samdi gamanleikina Viltu finna milljón? og Nei, ráðherra! sem Borgarleikhúsið hefur áður sett upp.