Ákvörðunartökufælni

Kæra peningastefnunefnd. Ákvörðun ykkar í dag [í gær], 20. ágúst, um að halda mjög háum vöxtum bankans áfram óbreyttum, 13. skiptið í röð, eða frá því í nóvember 2012 (en þá hækkuðu þið vextina um 0,25%) veldur mér vonbrigðum. Hún sýnir mikla hræðslu nefndarmanna við verðbólgu, jafnvel ákvörðunartökufælni, fremur en varfærni. Það er auðvelt að segja bara það sama og síðast, sérstaklega ef það virðist virka.

Nú hefði verið mjög gott lag að byrja að lækka vexti því áhrifin á efnahagslífið koma fyrst fram næsta vetur þegar atvinnuleysi verður að líkindum aftur orðið áhyggjuefni og erlendir ferðamenn löngu farnir heim. Þá hefði minni vaxtakostnaður létt undir með íbúðakaupendum, skuldsettum heimilum og atvinnulífinu, sem aftur hefði minnkað þrýstinginn á launahækkanir og blásið fjárfestum byr í brjóst. Háir vextir Seðlabankans hafa nú staðið óbreyttir í tæp tvö ár, þrátt fyrir lækkandi verðbólgu og tiltölulega hægan vöxt efnahagslífsins – utan ferðamála.

Efnahagslegt þjóðarböl

Hér er lítið dæmi úr raunveruleikanum frá smáfyrirtæki í Reykjavík sem býr við ágæta afkomu: Fyrirtækið býr við lægstu vexti sem Landsbanki Íslands býður fyrirtækjum upp á, skv. Landsbankanum sjálfum, eða 7,95%. Þetta eru samt sem áður geysiháir vextir í öllum samanburði. Innlánsvextir eru einnig mjög háir, eða 4,25% á sjóð félagsins. Vaxtamunurinn er því 3,70%, eða um tvöfalt hærri (um 100% meiri) en gerist í nágrannalöndunum. Þegar ég sagði kollegum mínum erlendis frá háum vöxtum á Íslandi, þá litu þeir á mig fullir efasemda og einn af þeim hrópaði „no you must be joking“! Erlendir og innlendir innstæðueigendur gleðjast þó væntanlega yfir háum vöxtum.

Samkvæmt yfirlýsingu ykkar munu Íslendingar áfram búa við geysihátt vaxtastig því núverandi vextir virðast henta spámódelinu vel. Í yfirlýsingunni segir: „og miðað við grunnspá bankans er útlit fyrir að núverandi vaxtastig dugi til að halda verðbólgu í markmiði“. Ég skil þetta þannig að ef grunnspáin breytist ekki verða vextir ekki lækkaðir. Hér veldur hver á heldur. Lokasetningin í yfirlýsingunni vekur hins vegar ugg um að vextir Seðlabankans eigi jafnvel eftir að hækka á næstu misserum. Geysiháir vextir Seðlabanka Íslands eru efnahagslegt þjóðarböl.

Hvenær skyldi deilihagkerfið ná til bankanna? Er rafmiðillinn Bitcoin e.t.v. málið?