Ef ég hefði haft allt á þurru

Án þess að gera lítið úr brunatjóni þá gera sér fáir grein fyrir því hvað það er að ganga í gegnum afleiðingar alvarlegs vatnstjóns og þar af leiðandi er skilningur og stoðkerfi samfélagsins takmarkaður.

Margt getur gerst

Við komumst að því að uppþvottavélin lak. Ekkert var sjáanlegt nema smá dökknun í samskeytum parkets. Vatnið draup í langan tíma í sökkul, undir parketið, án þess að nokkur vissi. Þegar gólfefni var flett af kom í ljós svartur þykkur massi, líkur olíu. Þá fyrst mátti finna lyktina af myglunni. Litbrigði myglu eru mörg, hún getur jafnvel verið hvít, glær. Næringu fékk myglan úr timbri, málningu, ryki, undirlagi og lími.

Hvernig getur eitt vatnstjón dagsljósi í dimmu breytt?

Þegar hér var komið voru allir í fjölskyldunni búnir að eiga við mismunandi þrálát einkenni og veikindi. Þegar svarta leðjan á gólfinu var þurrkuð með hitablásurum keyrði  um þverbak. Við höfðumst ekki við í húsinu. Hræðileg vanlíðan, uppköst, blóðnasir og verkir til þess að nefna eitthvað. Um miðja nótt flýðum við okkar eigið heimili. Gró , svepphlutar, örverur, eiturefni og önnur afleiðuefni sem geta myndast við síkar aðstæður fóru á flug við aðgerðir viðgerðarmanna og dreifðust um allt húsið. Mygla er lífvera og við áreiti getur hún farið í varnarstöðu og aukið framleiðslu gróa og eiturefna. Ekki var rétt brugðist við.

Enginn veit hvað átt hefur fyrr en misst hefur

Þurftum að farga öllu. Brúðkaupsmyndir, púðinn frá afa Gulla og matarstellið frá ömmu Fanney. En við lærðum þó að veraldlegir hlutir skipta ekki máli. Við söknum ekki þessara hluta en það er annað með heilsuna. Eftir róttækar aðgerðir batnaði heilsa fjölskyldunnar, en þó erum við flest með varanlegar afleiðingar. Viðhöfum þurft að breyta lífsvenjum og sem dæmi þolum við ekki minnsta áreiti raka og myglu eftir þetta, efni í byggingariðnaði, snyrtivörur, vinir okkar geta ekki notað rakspíra eða ilmvatn. Þessi listi lengist á hverju ári. Frá þessum tíma hefur sem betur fer margt breyst og kunnátta fagmanna, verkfærni og vilji til að koma í veg fyrir slík tjón hefur aukist, en þó er langt í land með að allir geri sér grein fyrir þessari áhættu.

Heilsufarsáhrif raka og myglu

Þegar húsin okkar eru byggð þá safnast saman gró myglu og aðrar agnir innan í byggingarhluta, veggi og undir gólfefni. Þar bíða þau þangað til að rakinn mætir á svæðið. Vatn getur lekið eða þést innan í veggjum, í þaki, undir gólfefnum, skápum og innréttingum. Samkvæmt Alþjóðaheilbrigðisstofnuninni þá er raki og mygla í húsum áhættuþáttur fyrir heilsu, það er ekki álitamál. Hversu mikil áhrif, hvaða afleiðuefni eða örverur spila lykilhlutverk og hvernig á að meðhöndla, er álitamál. Helsta ráðið í dag er að forðast aðstæður og hluti þar sem einkenni koma fram.

Ef ég hefði vitað að

-þegar parket dökknar er það vísbending um raka

-æskilegt er að hafa innréttingar á fótum, opið inn í sökkul

-ekki á að þurrka  upp eftir vatnstjón fyrr en mygla hefur verið fjarlægð

-raki getur verið nægilegur fyrir vöxt myglu þó að málning sé ekki bólgin

-lykt fylgir ekki alltaf myglu sem getur verið marglit

-mygla og fúi er ekki það sama

-nauðsynlegt er að fá fagmenn til allra starfa er viðkemur lögnum og votrýmum

-engin efnanotkun ein og sér dugar gegn myglu og rakaafleiðingum

-fjarlægja þarf myglu til að ná árangri

-raki og mygla í byggingum er áhættuþáttur heilsu

..þá væri ég ekki að skrifa hér í dag 10 árum síðar.